De Amerikaanse president Donald Trump overweegt de export van diesel aan banden te leggen om de torenhoge brandstofprijzen in de Verenigde Staten te drukken. Het Witte Huis voert crisisoverleg over mogelijke maatregelen. Een exportverbod kan grote gevolgen hebben voor Europa, dat sterk afhankelijk is geworden van Amerikaanse diesel.

Trump zoekt naar een manier om Amerikaanse boeren, transportbedrijven en consumenten snel verlichting te bieden. Tegelijkertijd waarschuwen deskundigen dat een exportverbod juist averechts kan uitpakken en de energiecrisis buiten de VS verder kan verergeren.

Trump zoekt oplossing voor recordhoge dieselprijs

De dieselprijzen zijn in de Verenigde Staten naar recordhoogtes gestegen. Dat vormt niet alleen een economisch probleem voor Trump, maar ook een politiek risico in aanloop naar de tussentijdse verkiezingen in november.

Trump sprak zich eerder al uit voor het beperken van de uitvoer. Door minder Amerikaanse diesel naar het buitenland te sturen, zou er in eigen land meer brandstof beschikbaar moeten blijven. Een groter aanbod zou vervolgens de prijs aan de pomp moeten drukken.

Het Witte Huis heeft nog geen definitieve beslissing genomen. Trump bekijkt verschillende mogelijkheden om de brandstofprijzen omlaag te krijgen. Ook binnen zijn eigen regering bestaat discussie over de gevolgen van een exportverbod.

Minister van Energie Chris Wright heeft zich kritisch uitgelaten over een volledig verbod. Raffinaderijen produceren namelijk verschillende brandstoffen tegelijk. Als bedrijven hun diesel niet meer kwijt kunnen in het buitenland, kunnen zij besluiten hun totale productie te verlagen. Dat kan uiteindelijk ook benzine en kerosine duurder maken.

De Amerikaanse olie-industrie verzet zich eveneens tegen exportbeperkingen. Daartegenover staan onder meer landbouwstaten waar de hoge dieselprijzen hard aankomen. Boeren gebruiken tijdens het oogstseizoen grote hoeveelheden brandstof en vrezen dat hun kosten verder oplopen.

Altijd op de hoogte blijven van het laatste beurs- en cryptonieuws? Download de Newsbit-app en mis geen belangrijke ontwikkelingen.

Europa kan hard worden geraakt

Voor Europa staat veel op het spel. De Verenigde Staten zijn momenteel een cruciale leverancier van diesel. Volgens recente cijfers was Amerikaanse diesel in augustus goed voor ongeveer de helft van de Europese dieselimport. Voor Nederland en het Verenigd Koninkrijk lag dat aandeel zelfs nog aanzienlijk hoger.

De Europese Unie probeert Washington daarom ervan te overtuigen geen volledig exportverbod in te voeren. De Europese Commissie noemt zo’n maatregel een slecht idee en waarschuwt dat beide economieën schade kunnen oplopen.

Europa kan een Amerikaanse exportstop moeilijk op korte termijn opvangen. Rusland was jarenlang een belangrijke leverancier, maar Russische brandstofstromen zijn door de oorlog in Oekraïne en de bijbehorende sancties sterk veranderd. Ook het conflict in het Midden-Oosten heeft de wereldwijde beschikbaarheid van diesel onder druk gezet.

Tegelijkertijd beschikt Europa over minder raffinagecapaciteit dan vroeger. Dat maakt het lastiger om simpelweg meer ruwe olie te importeren en die vervolgens zelf om te zetten in voldoende diesel en kerosine.

Energiedeskundige Lucia van Geuns waarschuwt daarom dat de gevolgen veel verder kunnen gaan dan alleen de prijs bij het tankstation. Diesel speelt een belangrijke rol in het vrachtverkeer, de landbouw en de scheepvaart. Hogere brandstofkosten kunnen daardoor uiteindelijk doorwerken in de prijzen van allerlei goederen en diensten.

Dieseltekort wordt wereldwijd probleem

De discussie in Washington komt op een moment dat de internationale dieselmarkt al zwaar onder druk staat. Conflicten in Oekraïne en het Midden-Oosten hebben de beschikbare brandstofstromen beperkt, terwijl alternatieve leveranciers het Amerikaanse gat niet eenvoudig kunnen vullen.

China en Zuid-Korea exporteren bijvoorbeeld maar kleine hoeveelheden diesel naar Europa. Ook de beschikbaarheid vanuit India is afgenomen. Daardoor zijn er weinig landen die snel voldoende extra diesel kunnen leveren wanneer Amerikaanse raffinaderijen hun uitvoer sterk verminderen.

Voor Trump ontstaat daarmee een lastig dilemma. Een exportbeperking kan op korte termijn meer diesel binnen de Amerikaanse grenzen houden. Tegelijkertijd waarschuwen energiebedrijven en deskundigen dat Amerikaanse raffinaderijen hun productie kunnen terugschroeven wanneer ze met een overschot blijven zitten.

De gevolgen kunnen dan ook in de VS zelf voelbaar worden. Trump erkende woensdag dat maatregelen rond de dieselexport mogelijk andere brandstoffen duurder kunnen maken. Een definitief besluit over een volledige of gedeeltelijke beperking is nog niet genomen.

Iran heeft in september geen ruwe olie op tankers geladen. Dat blijkt uit voorlopige gegevens die Bloomberg verzamelde. Het is voor het eerst sinds het uitbreken van de oorlog in februari dat de Iraanse oliebelading volledig tot stilstand komt.

Een maand eerder laadde Iran nog ongeveer 250.000 vaten olie per dag. Ook databedrijven Kpler en Vortexa registreerden in september geen nieuwe ladingen. Daarmee lijkt de Amerikaanse zeeblokkade rond de Iraanse havens steeds harder toe te slaan en wordt het voor Teheran moeilijker om olie naar belangrijke afnemers zoals China te exporteren.

Iraanse olieladingen vallen terug naar nul

Met de zeeblokkade probeert de Verenigde Staten de Iraanse olie-export via havens aan de Perzische Golf af te knijpen. Vooral de handel met China is belangrijk voor Teheran. Chinese raffinaderijen zijn belangrijke afnemers van Iraanse olie en leveren het land daarmee broodnodige inkomsten op.

Toch kon Iran in september nog olie aan enkele Chinese raffinaderijen leveren. Die olie kwam niet rechtstreeks uit Iran, maar uit drijvende voorraden op tankers ten oosten van Singapore. Zonder nieuwe ladingen vanuit Iraanse havens dreigen deze voorraden uiteindelijk op te raken.

Wel zijn de cijfers over september nog voorlopig. De schattingen zijn gebaseerd op satellietbeelden en gegevens waarmee tankers worden gevolgd. Iraanse schepen varen regelmatig zonder zichtbaar locatiesignaal en duiken soms pas weer op wanneer ze de Straat van Malakka of het Suezkanaal naderen. Dat kan bijna twee weken na vertrek uit Iraanse wateren zijn.

Altijd op de hoogte blijven van het laatste beurs- en cryptonieuws? Download de Newsbit-app en mis geen belangrijke ontwikkelingen.

Olie speelt sleutelrol in conflict tussen VS en Iran

De Iraanse olie-export valt stil op een gevoelig moment. Onderhandelingen tussen de Verenigde Staten en Iran over het beëindigen van de oorlog zitten vast, terwijl het conflict inmiddels zijn achtste maand ingaat.

Een belangrijk twistpunt is de Straat van Hormuz, een van de belangrijkste vaarroutes voor olie ter wereld. Volgens Bloomberg zijn Iraanse functionarissen pessimistisch over de kans op een akkoord vóór de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen in november.

Als Iran langere tijd geen nieuwe olie kan verschepen, komt vooral de export naar China verder onder druk te staan. Tegelijkertijd verdwijnt mogelijk meer Iraanse olie van de wereldmarkt, die door de oorlog en verstoringen rond de Straat van Hormuz al onder spanning staat.