De oktobertarieven voor stroom en aardgas liggen een pak lager dan in september. Voor de combinatie van beide energievormen betaal je tot 150 euro minder op jaarbasis. Ondanks die daling overschaduwt de geopolitieke onzekerheid de energiemarkten. Kristof De Paepe van Mijnenergie.be geeft aan welke actie je het best onderneemt.

De jaarprijzen voor nieuwe energiecontracten gingen op 1 oktober stevig naar beneden. Bij een variabel tarief daalde de geschatte factuur voor de combinatie van stroom en aardgas met 137 euro, voor vaste tarieven betaal je zelfs 158 euro minder. Die daling valt toe te schrijven aan de geruststellende gasvoorraden en de relatief lage energievraag omwille van de gunstige weersomstandigheden eind september.

Geopolitieke onzekerheid

De marktanalisten van het Nederlandse Brainchild Commodity Intelligence wijzen er evenwel op dat de geopolitieke onzekerheid alle andere richtinggevende factoren op de energiemarkt blijft overheersen. Vorige week groeide bijvoorbeeld de angst dat Iran zich verder in de strijd zou mengen en het gasaanbod zou verstoren. Dat vertaalde zich meteen in een stijging van de marktprijzen op de TTF-aardgasbeurs, tot boven de grens van 40 euro per megawattuur. In maart bedroeg die marktprijs slechts 27 euro per megawattuur.

Kiezen voor een vast tarief?

“Niemand kan inschatten hoe het conflict in het Midden-Oosten verder zal evolueren”, geeft Kristof De Paepe, energie-expert van Mijnenergie.be aan. “Sinds de aanval van Hamas in Israël stellen we wel vast dat de markten onrustig blijven en veel opwaartse en neerwaartse bewegingen maken. Wie zich liever niet blootstelt aan die volatiliteit, kiest best voor een contract met een vast tarief. Al heeft die zekerheid ook haar prijs: een vast stroomtarief is ongeveer 200 euro duurder dan de geschatte jaarprijs bij een variabel tarief. Bij aardgas loopt dat verschil nog tientallen euro’s verder op.”

Ruim 500 euro welkomstkorting

Ongeacht de keuze voor een vast of een variabel tarief, stelt Kristof De Paepe vast dat de hoge welkomstkortingen een extra argument vormen om je energiecontract in oktober nog eens onder de loep te nemen. De meeste energieleveranciers, van de grootspelers tot de kleinere uitdagers, pakken deze maand uit met stevige kortingen voor nieuwe klanten. Voor stroom doe je er tot 234 euro voordeel mee, voor aardgas zelfs tot 324 euro. In totaal bespaar je dus meer dan 500 euro. “Aangezien veel leveranciers die kortingen maandelijks aanpassen, raad ik aan om via onze vergelijkingssite na te gaan hoeveel voordeel je er nu mee boekt. Blijkt de besparing voldoende groot, dan lijkt het aangewezen om de kat niet uit de boom te kijken en over te gaan tot een leverancierswissel.”

Bij elke energieleverancier betaal je een vaste vergoeding. Dergelijke abonnementskosten dekken onder meer de administratieve verwerking van jouw energiecontract. Nu de energieprijzen fors gedaald zijn, is het aandeel van die vaste vergoeding groter dan een jaar geleden. Welke impact heeft dat en waarom volgen de abonnementskosten de dalende marktprijzen niet?

De bedragen die we neertellen als vaste vergoeding, lopen sterk uiteen. Energieleverancier Mega spant de kroon met 143,10 euro voor zijn stroomcontract Cosy Fixed, terwijl Energie.be zich voor eenzelfde contracttype beperkt tot 45,00 euro. Terwijl de totale energiefactuur op een jaar tijd met gemiddeld meer dan tien procent is gedaald, pasten de meeste leveranciers hun abonnementskosten niet aan of trokken ze die zelfs nog op.

Door de combinatie van beide factoren is het aandeel van de vaste vergoeding in de totale jaarfactuur gegroeid. In oktober vertegenwoordigen de abonnementskosten maar liefst 12,21% van de jaarfactuur bij het stroomcontract Mega Cosy Fixed. Voor Energie.be, met een veel lagere vaste vergoeding, blijft dat aandeel beperkt tot 3,04%.

Waarom daalt de vaste vergoeding niet?

Dat de dalende prijzen zich niet vertalen in lagere abonnementskosten, kent verschillende oorzaken. De energieleveranciers beschouwen de vaste vergoeding als een middel om te voorkomen dat klanten tijdens de looptijd van het contract overstappen naar een andere speler. Daarom rekenen verschillende leveranciers de vaste vergoeding aan bij de aanvang van het contract. Zet je jouw contract dan na een half jaar stop, dan heb je de helft van de abonnementskosten voor niks betaald. Al geldt dat niet overal. Sommige leveranciers rekenen de vaste vergoeding gewoon aan naargelang het aantal dagen of maanden dat je klant blijft.

De federatie voor energieleveranciers gaf daarnaast in zijn memorandum voor de federale en regionale verkiezingen bovendien aan dat de lasten, zoals het risico op wanbetaling en de administratieve kosten, almaar zwaarder wegen op de energiefactuur en de concurrentiekracht van de leveranciers.

Totaalplaatje

Hoewel het aandeel van de vaste kosten in de totale energiefactuur is toegenomen, hoor je altijd het totaalplaatje te bekijken. De leverancier met de laagste abonnementskosten rekent mogelijk hogere verbruikskosten aan en vice versa. Een energievergelijker neemt alle kostenonderdelen mee en stelt automatisch de laagste totaalprijs voor.

Het Brusselse Ecofix Gas & Power maakt zich op om energieleverancier te worden. Dat meldt De Tijd. De start-up is in gesprek met de Vlaamse energieregulator VREG en de netbeheerder Fluvius. “Onze app is ontwikkeld. We hopen in januari effectief van start te kunnen gaan”, zegt Yassine Hasnaoui, een van de twee stichters. Hasnaoui was met een ander bedrijf, Ecofix Solutions, al jaren verkoper van contracten van leverancier Lampiris (nu TotalEnergies) en is ook installateur van zonnepanelen. Ook medeoprichter Tom Praet (B-Wise) was jaren actief in de verkoop van energiecontracten.

Energietarieven wijzigen voortdurend. De leverancier die vandaag de laagste prijs aanbiedt, is volgende maand niet noodzakelijk de goedkoopste. Is het daarom raadzaam om bijvoorbeeld elke drie maanden van leverancier te veranderen? Mijnenergie.be zocht het uit.

De marktprijzen op de energiebeurzen bepalen in grote mate in welke richting de consumentenprijzen globaal evolueren. Na een periode met gunstige condities voor hernieuwbare energie – en bij een stabiel geopolitiek klimaat – is de kans groot dat de tarieven lager liggen dan voorheen.

Begin oktober, net voor de nieuwe escalaties in het Midden-Oosten, daalden de jaarprijzen voor nieuwe vaste stroomcontracten met een vast tarief bijvoorbeeld met gemiddeld negen procent ten opzichte van september 2024. Bij somber weer en problemen met de energiebevoorrading tekent zich doorgaans het omgekeerde patroon af.

Wat aan het einde van het contractjaar?

Omwille van die dynamiek adviseren experts en energieregulatoren om jouw huidige contract aan het einde van de looptijd niet zomaar stilzwijgend te verlengen. Via een energievergelijker verneem je snel en eenvoudig of je al dan niet goedkoper af bent bij een andere speler.

Kan het ook frequenter?

De vraag of je voordeel haalt uit meer frequente leverancierswissels valt niet eenduidig te beantwoorden. De meeste energieleveranciers kennen welkomstkortingen toe voor nieuwe klanten. Die gunstige voorwaarden benut je doorgaans pas volledig wanneer je het lopende contract volledig uitzit. Stap je na drie maanden uit een contract met een welkomstkorting van 100 euro, dan maak je geen aanspraak op de resterende 75 euro voordeel. Hoe verder het contract verstreken, hoe kleiner de impact.

Hetzelfde geldt voor de vaste vergoeding of abonnementskosten. Om een overstap te ontmoedigen, betaal je dat bedrag bij verschillende leveranciers meteen voor het volledige contractjaar. Beëindig je dat contract al na enkele maanden, dan hoestte je die kosten voor niks op.

Bekijken we het perspectief van de energieleverancier, dan zal die ook niet toejuichen dat klanten om de haverklap komen en gaan. De administratieve lasten vertalen zich later mogelijk in hogere prijzen.

Conclusie

Het lijkt dus weinig raadzaam om per kwartaal van leverancier en contract te wisselen. Wel is het slim om actief te vergelijken en na te gaan of jouw tarief nog marktconform is. Hoe meer de looptijd van jouw huidige contract al is verstreken, hoe interessanter een overstap is en hoe geringer de impact van de maatregelen waarmee de leveranciers ‘ontrouw’ proberen tegen te gaan.

De federale energieregulator CREG kent zijn nieuwe vertrouwensmerk als eerste toe aan Mijnenergie.be. De prijsvergelijker voldoet daarmee aan de strenge criteria van de CREG, onder meer op het vlak van gebruiksvriendelijkheid, objectiviteit en helderheid. Mijnenergie.be mag het vertrouwensmerk twee jaar gebruiken.

Uit de recent gepubliceerde marktmonitor van de Vlaamse energieregulator VREG blijkt dat het gebruik van prijsvergelijkingswebsites de belangrijkste methode vormen om een energieleverancier te kiezen. Met een vertrouwensmerk wil de CREG de garantie bieden dat de vergelijking van de aangeboden tarieven op een objectieve en gebruiksvriendelijke manier gebeurt. Het nieuwe vertrouwensmerk vervangt het CREG-label, dat tot voor kort in gebruik was.

Gratis, objectief en gebruiksvriendelijk

Na uitgebreid onderzoek, in combinatie met inhoudelijke en rekenkundige controles, heeft de energieregulator vastgesteld dat Mijnenergie.be aan alle vereisten voldoet. Het vertrouwensmerk van de CREG garandeert onder meer dat Mijnenergie.be zijn diensten gratis aanbiedt en het mogelijk maakt om het aanbod van leveranciers vrijblijvend met elkaar te vergelijken aan de hand van duidelijke en objectieve criteria. De CREG looft daarnaast de gebruiksvriendelijkheid en toegankelijkheid van de vergelijker voor mensen met een beperking.

Belangrijke erkenning

Kristof De Paepe, woordvoerder van Mijnenergie.be, beschouwt het vertrouwensmerk als een belangrijke erkenning. “Onze vergelijkingssite stelt alles in het werk om de mensen op de meest eenvoudige manier naar het goedkoopste energiecontract te leiden. Dat de CREG onze inspanningen onderschrijft, stemt ons uitermate tevreden. Het betekent voor de gezinnen een bijkomende garantie op een optimale dienstverlening en de laagste prijzen. Want in een nog altijd volatiele markt blijven de prijsverschillen groot. Door de uiteenlopende contractformules die er op de markt zijn, blijft het voor de consument haast onmogelijk om zelf door de bomen het bos nog te zien. Mijnenergie.be biedt daar gratis en objectief het geknipte antwoord op.”

Mijnenergie.be mag het vertrouwensmerk van de CREG twee jaar gebruiken. Tijdens die periode moet de prijsvergelijker de bepalingen nauwgezet naleven en aan de controles van de CREG voldoen.

Een overgrote meerderheid van de gezinnen kiest dezelfde leverancier voor aardgas en elektriciteit. Maar zo lopen ze mogelijk wel een mooie besparing mis. Dat blijkt uit een analyse van Mijnenergie.be.

Gezinnen hebben de mogelijkheid om voor elektriciteit en aardgas verschillende leveranciers te kiezen. Toch maken weinig huishoudens van die optie gebruik. Uit een bevraging van de Vlaamse energieregulator VREG bleek drie jaar geleden dat 92% van de gezinnen opteert voor dezelfde leverancier voor elektriciteit en aardgas. 58% schatte dat in als de meest voordelige keuze. Maar is die assumptie wel correct?

Tot ruim honderd euro verschil
Uit een simulatie van Mijnenergie.be blijkt dat de goedkoopste leverancier voor stroom ook het laagste tarief voor aardgas afficheert. Opmerkelijk is wel dat de top drie van de goedkoopste spelers er altijd anders uitziet. Niet zelden blijkt de leverancier met het aantrekkelijkste tarief voor stroom enkele tientallen tot zelfs ruim honderd euro hoger voor aardgas. Dat effect vergroot bovendien wanneer je de simulatie doortrekt naar de duurdere spelers op de markt.

* Simulatie uitgevoerd via Mijnenergie.be op 4 oktober 2024. De berekening houdt geen rekening met welkomstkortingen voor nieuwe klanten.

Wat met de factor gebruiksgemak?

Het leeuwendeel van de respondenten uit het VREG-onderzoek gaf gebruiksgemak aan als belangrijkste beweegreden om elektriciteit en aardgas bij dezelfde leverancier af te nemen. Toch vergt de keuze voor twee verschillende aanbieders geen extra inspanning. Stap je over naar een ander contract, dan regelt jouw nieuwe energieleverancier alle formaliteiten en hoef je dus zelf jouw vorige leverancier niet actief te contacteren. Goed om te weten is dat de leveranciers de contracten voor stroom en aardgas afzonderlijk benaderen: je moet geen bijkomende kosten ophoesten wanneer je beslist om voor één van beide energievormen naar een andere leverancier over te stappen.

Aan het einde van de zomer maakte Fluvius opnieuw een balans op van het aantal spanningsklachten en uitvallende omvormers bij Vlaamse zonnepaneelinstallaties. In 2023 piekte dat aantal klachten nog tot 5042. Fluvius breidde dit voorjaar zijn actieplan uit om die aantallen terug te dringen. En met succes, want het aantal klachten zakte eind september naar 2613.

Fluvius benadrukt dat het issue met spanningsproblemen en uitvallende omvormers bij zonnepaneel-eigenaars hiermee zeker niet van de baan is. Ondanks de goede resultaten. De geplande investeringen in de lokale elektriciteitsnetten via sterkere kabels, zwaardere transformatoren en extra distributiecabines blijven nodig om de toekomstige groei van zonnepanelen, elektrische voertuigen, warmtepompen en elektrificatie van bedrijven te kunnen opvangen. Fluvius investeert hier de volgende jaren volop in. Daarbij krijgt 40% van de laagspanningsnetten een upgrade. In 2024 heeft Fluvius ook al 548 nieuwe cabines geplaatst (zie foto). Die cabines zorgen voor netversterkingen, maar worden ook gebruikt om nieuwe verkavelingen te voeden of om bestaande oudere (en kleinere) cabines te vervangen.

Bron: Fluvius

De maandelijkse tariefkaarten bevatten naast aangepaste prijsformules ook nog andere wijzigingen. Die bundelen we vanaf nu in een beknopt overzicht:

• Klanten van Mega met zonnepanelen en een analoge meter betalen al lange tijd een extra vergoeding. Nadat Mega die kosten vorige maand optrok, dalen ze nu opnieuw: van 6,32 euro (excl. btw) per  kVA omvormervermogen naar 5,85 euro (excl. btw). Via deze link ontdek je een overzicht van alle energieleveranciers die dergelijke kosten aanrekenen.
• Engie trekt de vaste vergoeding, ook wel abonnementskosten genoemd, voor nagenoeg alle tarieven op. Bij het vaste stroomtarief Easy Fixed betaal je nu bijvoorbeeld 69,00 euro, in plaats van 61,48 euro.
• De federale overheid evalueert maandelijks de accijnzen, op basis van de evoluties op de energiemarkten. Dat resulteert nu in een lichte accijnsverhoging.
• De vaste en variabele tarieven zijn gedaald ten opzichte van september. Je leest er hier meer over.

De vaste energietarieven voor nieuwe contracten of verlengingen nemen in oktober een stevige duik. Dat blijkt op basis van de eerste tariefkaarten die de leveranciers deze ochtend al publiceerden. Vooral elektriciteit wordt goedkoper, met een daling van 9,14% of, in absolute cijfers uitgedrukt, een verschil van 56,07 euro op jaarbasis. Het lijkt er dus op dat de energiemarkt de winter met vertrouwen tegemoet kijkt.

Deze ochtend afficheerden al vijf energieleveranciers hun oktobertarieven. Zowel voor stroom als aardgas gaan die bij elke speler in dalende richting. Wie nu een contract met vast tarief afsluit, telt daar voor de combinatie van stroom en aardgas gemiddeld ruim 100 euro minder voor neer.

Gunstige indicatoren

Dankzij die gunstige evolutie herstellen de prijzen zich opnieuw na een stevige stijging in september. De aardgas- en stroomprijzen gingen toen de hoogte in als gevolg van de oplopende spanningen in het Midden-Oosten. Ondertussen bieden verschillende positieve indicatoren het nodige tegengewicht: de hogere temperaturen en stevige wind werkten de productie uit hernieuwbare energiebronnen in de hand. Bovendien geraakt de Noorse export van aardgas weer op toerental. De aardgasvoorraden blijven eveneens gunstig.

Het lijkt er dus sterk op dat de nadruk de komende weken vooral ligt op de weersomstandigheden en de evoluties in het Midden-Oosten. Die factoren zullen bepalen welke richting de energieprijzen verder uitgaan.

Wat onderneem je het best?

Voor wie de zekerheid van een vast tarief verkiest, vormt de recente prijsdaling misschien wel de uitgelezen gelegenheid om een nieuw contract af te sluiten. Al betaal je daar wel nog altijd een stevige meerprijs voor ten opzichte van een variabel tarief dat de marktprijzen op maand- of kwartaalbasis volgt. Omwille van de grote prijsverschillen tussen de verschillende leveranciers is het aangewezen om alle prijzen in ogenschouw te nemen. Dat lukt snel en eenvoudig via een online tariefvergelijker, die automatisch de aantrekkelijkste prijzen voor jouw verbruikspatroon voorstelt.

’s Ochtends was het de voorbije dagen al behoorlijk fris, en dat betekent dat almaar meer mensen de centrale verwarming aanzetten. De maanden met een nulverbruik aan verwarming liggen dus helaas achter de rug. Maar hoe beperk je de impact op jouw energiefactuur? Mijnenergie.be zocht het uit.

In juli en augustus bedraagt het verbruik van gezinnen in totaal gemiddeld 3,27% van hun jaarlijkse aardgasfactuur. September en oktober zijn samen goed voor 9,84%. De cruciale maanden voor onze energiefactuur zijn dus in aantocht. Met een bovengemiddeld koele periode in september achter de rug, hebben veel gezinnen bovendien al vroeger dan anders hun verwarming aangezet.

Radiator ontluchten

Om de verwarmingskosten in het najaar te reduceren, doe je er goed aan bij het begin van de herfst de radiatoren te ontluchten. Dat is in het bijzonder het geval wanneer de chauffage traag of niet naar behoren opwarmt of borrelende geluiden produceert. Een andere stap tot een efficiënte verwarming is het nazicht van jouw verwarmingsketel. Die onderhoudsbeurt is bovendien wettelijk verplicht: centrale stooktoestellen op gas moeten tweejaarlijks een onderhoudsbeurt krijgen. Voor toestellen op stookolie of vaste brandstof (hout, pellets, steenkool …) geldt een verplichte jaarlijkse check-up.

Slimme thermostaat

Eenmaal de toestellen op punt gezet, komt het erop aan die efficiënt te gebruiken. De thermostaat helpt een handje. Fabrikanten pakken daarbij graag uit met een slimme thermostaat. In sommige gevallen duidt het slimme aspect louter op de mogelijkheid om de temperatuur vanop afstand te regelen, terwijl meer geavanceerde toestellen zelflerend zijn en zelfs artificiële intelligentie in de strijd werpen. Dergelijk toestel analyseert je verbruikspatronen. Op basis van die verkregen data verfijnt hij automatisch de programmatie om nog efficiënter en zuiniger te verwarmen. Met radiatorknoppen met een ingebouwde temperatuurmeter, kan je de temperatuur en tijdstippen aanpassen per kamer of zone.

Energieverbruik monitoren

Tot voor kort boden energieleveranciers contractformules aan die de levering van energie combineerden met een slimme thermostaat. Engie heeft de ondersteuning van het toestel Boxx op 1 juli evenwel beëindigd. Luminus (thermostaat Netatmo) en TotalEnergies (Nest) pakken eveneens niet langer uit met de samenwerking met leveranciers van slimme thermostaten. Een reden daarvoor is dat energieleveranciers eigen apps uitrollen om het energieverbruik nauwgezet te monitoren. Die dienstverlening is doorgaans gratis. Verkies je realtime inzichten, dan geldt er in de meeste gevallen een abonnementsprijs. Bij Luminus betaal je voor een ‘dongle’, een klein apparaatje dat jouw digitale meter uitleest, een eenmalig bedrag van 24,99 euro.

EMS

Kortere dagen en minder zon, dat betekent automatisch dat het rendement van je zonnepanelen terugvalt. Met een Energy Management System (EMS) haal je er toch nog het maximale uit. Het apparaat of de app beslist zelf wanneer het nuttig is om toestellen in te schakelen of stroom op te slaan via de warmtepompboiler, de batterij van de elektrische wagen of de thuisbatterij. Met een klassiek vast of variabel tarief en een digitale meter krik je op die manier het zelfverbruik van jouw zonnepanelen op en haal je het capaciteitstarief naar beneden. Beschik je over een dynamisch tarief, dan verbruik je tijdens de uren met het laagste tarief en injecteer je overtollige energie op het stroomnet wanneer de prijzen het hoogst liggen.

Kies het goedkoopste energietarief

Hoe kouder en korter de dagen, hoe hoger het energieverbruik en hoe groter de impact op jouw energietarief. Het begin van de herfst vormt bijgevolg het geknipte moment om jouw energiecontract onder de loep te nemen. Zowel voor elektriciteit als aardgas loopt het verschil tussen het goedkoopste en duurste tarief op tot honderden euro’s. Via een prijsvergelijker ontdek je binnen de kortste keren de laagste prijs voor jouw verbruik en hoeveel je bespaart ten opzichte van je huidige tarief.

Organisator van groepsaankopen Wikipower verwacht dat een half miljoen gezinnen binnenkort kiest voor het winnende bod van zijn najaarsveiling voor energie. Scherpe tarieven moeten de consument daartoe bewegen. Maar hoe werkt dergelijke groepsaankoop, hoeveel goedkoper is die optie en zijn er ook nadelen aan verbonden? Mijnenergie.be zocht het uit.

Groepsaankopen verenigen zoveel mogelijk gezinnen om scherpe tarieven uit de brand te slepen bij de energieleveranciers. Zij zien zich op hun beurt verzekerd van tienduizenden nieuwe klanten, waardoor ze hen gunstigere voorwaarden kunnen bieden.

Hoe gaat het in zijn werk?

Elk gezin kan zich inschrijven voor een groepsaankoop. Dat is gratis en geheel vrijblijvend. De organisator legt bij de veiling het meest aantrekkelijke aanbod voor aan de consument. Voor de najaarsgroepsaankoop van Wikipower vindt die veiling volgende maand plaats. Elke deelnemer ontvangt daarna een tariefvoorstel, waar hij al dan niet op intekent. Jouw nieuwe contract start daarna automatisch. Je hoeft het contract bij jouw huidige leverancier zelfs niet stop te zetten, aangezien jouw nieuwe leverancier die formaliteiten in orde brengt.

Hoeveel kan je exact besparen?

Hoeveel je met de nieuwe groepsaankoop bespaart, wordt pas duidelijk na de bekendmaking van het winnende bod. Wikipower claimt dat de aangeboden tarieven 15% tot 25% onder de beste aanbiedingen op de markt duiken. Al kan het volgens de organisator zelfs nog scherper. “Bij onze voorjaarsgroepsaankoop was ons vaste tarief 33% goedkoper dan het laagste vaste tarief op de markt in april en 41,5% goedkoper ten opzichte van het gemiddelde tarief. Voor variabele tarieven betaalde je 37,8% minder dan het gemiddelde van alle variabele tarieven”, stelt Kristof De Paepe van Wikipower.

Welke andere voordelen biedt een groepsaankoop?

Uit recent onderzoek van de VREG blijkt dat een groot aantal huishoudens vanaf een zekere kostenbesparing bereid is om over te stappen naar een andere leverancier. Veel huishoudens vinden het evenwel te veel rompslomp. Via een groepsaankoop krijg je een gunstig tarief in de schoot geworpen en hoef je de markt niet actief af te schuimen. De organisator neemt die zorg uit handen. Hij selecteert bovendien enkel tarieven met groene energie en transparante voorwaarden. Terug van weggeweest is de mogelijkheid om via de groepsaankoop ook op een vast tarief in te tekenen. Wie prijszekerheid verkiest, vindt er nu dus ook zijn gading. Al betaal je in dat geval wel altijd meer ten opzichte van een variabel tarief dat de marktprijzen volgt.

Welke nadelen biedt een groepsaankoop?

Bij een groepsaankoop komt er telkens één winnend vast en variabel tarief voor elektriciteit en aardgas uit de bus. De leverancierskeuze is dus te nemen of te laten. Wel blijf je altijd volledig in controle: bij de bekendmaking van de ‘winnende’ leverancier beslis je of je al dan niet op het aanbod intekent. Bij het einde van het contractjaar doe je er goed aan na te gaan of het voorstel tot contractverlenging even gunstig is. Je kan uiteraard ook gewoon opnieuw intekenen op de volgende groepsaankoop en de onderlinge competitie haar werk laten doen.

Inschrijven op de groepsaankoop doe je hier: https://nl.wikipower.be/groepsaankoop

De federale energieregulator CREG heeft de sociale tarieven voor het vierde kwartaal van 2024 gepubliceerd. Elektriciteit wordt 10% duurder en aardgas 15%. Voor elektriciteit betalen rechthebbenden nu 18,923 eurocent per kilowattuur bij een enkelvoudig tarief. Voor aardgas gaat het om een kilowattuurtarief van 5,126 eurocent.

Drie jaar geleden beschikte twee derde van de Vlaamse gezinnen over een stroomcontract met een vast tarief. Vandaag gaat het nog om amper 27,4%. Nochtans biedt haast elke energieleverancier al een tijdje opnieuw een tarief met prijszekerheid aan. Al lijkt dat dus relatief weinig consumenten te overtuigen. Mijnenergie.be ging op zoek naar een verklaring.

Het vaste energietarief was tussen 2014 en 2022 met ruime voorstand de favoriete keuze van de Vlaming. Langs die weg koos hij ervoor zijn prijs telkens voor de volledige contractduur vast te klikken en zich niet bloot te stellen aan de grillen van de energiemarkt. Na de Russische inval in Oekraïne beslisten de energieleveranciers bij een ongeziene prijsvolatiliteit om hun vaste tarieven uit de markt te halen. Willens nillens moest de consument dus wel op een variabel energietarief terugvallen.

Tegen de verwachting in

Gezien de precrisisvoorkeur voor een vast tarief, verwachtten de meeste experts dat de Vlaming al snel zou terugkeren naar zijn vertrouwde contractformule. Niets blijkt minder waar, want nadat met een marktaandeel van 23,7% in het vierde kwartaal van 2023 de bodem bereikt was, nam het aantal gezinnen met een vast tarief in de volgende twee kwartalen met slechts minder dan vier procent toe. We blijven dus trouw aan het variabele tarief, waar we eerst noodgedwongen en in veel gevallen met tegenzin moesten naar teruggrijpen.

Gemakzucht

Een eerste logische verklaring is een vorm van gemakzucht. Veel gezinnen gaan liever stilzwijgend in op een verlengingsvoorstel van hun huidige contract, dan na te gaan of ze baat hebben bij de overstap naar een andere tariefformule. Sommige klanten zijn zich niet eens bewust van hun huidige tariefkeuze. Zelfs al blijf je graag bij een variabel tarief, dan nog laat je in dat geval de kans op een besparing liggen. Dat bewijst een simulatie via vergelijkingssite Mijnenergie.be: het goedkoopste variabele tarief resulteert in een geschatte jaarprijs van 889,29 euro, terwijl je bij het duurste variabele tarief 1.216,68 euro ophoest.

Risicopremie

Daarnaast speelt met de risicopremie voor vaste tarieven een tweede aspect. Energieleveranciers stelden zich tijdens de energiecrisis bloot aan de uiterst volatiele marktprijzen, terwijl de consument met een vast tarief de prijsschommelingen met zijn lopende contract niet voelde. Door de prijs van een vast tarief op te trekken met een zogenaamde risicopremie, hebben de energieleveranciers zich ondertussen beter beschermd. Het verschil tussen het goedkoopste vaste en het goedkoopste variabele stroomtarief bedraagt nu 200 euro. Veel meer dan voorheen heeft prijszekerheid vandaag dus ook haar prijs.

Vraag van 1 miljoen

De vraag of je nu al dan niet beter af bent met een vast tarief kan niemand met volledige zekerheid beantwoorden. Veel hangt af van hoe de prijzen de volgende maanden evolueren. Onder meer het geopolitieke klimaat, de weersomstandigheden en de energiebevoorrading zijn bepalende factoren.

Het dynamische energiecontract, waarbij de stroomprijs die je betaalt afhankelijk is van de uurprijzen op de groothandelmarkt, heeft in Nederland een nieuwe mijlpaal bereikt. Voor het eerst beschikken meer dan 400.000 Nederlandse consumenten en bedrijven over dergelijk tarief. Vlaanderen hikt met amper 0,1% van de aansluitingen met een dynamisch contract een heel eind achterop.

Bron: Solar Magazine

Eigenaars van zonnepanelen en een terugdraaiende teller die hun installatie voor 2021 lieten keuren, kunnen de plaatsing van de digitale meter uitstellen tot 1 januari 2025. Die periode loopt dus weldra ten einde. Wie maakt vandaag nog gebruik van die mogelijkheid en haal je er voordeel uit? Mijnenergie.be zocht het uit.

Fluvius vervangt bij alle Vlaamse gezinnen de klassieke, analoge elektriciteitsmeter door een digitale meter. Een ruime meerderheid van de Vlamingen beschikt ondertussen over een dergelijk toestel, waarvan je de plaatsing niet kunt weigeren. Toch zijn er nog twee groepen die de dans tijdelijk ontspringen: voor gebruikers van het exclusief nachttarief is uitstel mogelijk tot 1 januari 2028, terwijl eigenaars van zonnepanelen die hun installatie voor 2021 lieten keuren en er minder dan vijftien jaar gebruik van hebben gemaakt, de digitale meter nog tot 1 januari 2025 kunnen uitstellen.

376 euro factuurverschil op jaarbasis

Eigenaars van zonnepanelen – de zogenaamde prosumenten – met een analoge teller vrezen dat de digitale meter hun energiefactuur de hoogte in zal jagen. Die vrees is niet ongegrond, zo blijkt uit een recente simulatie van Mijnenergie.be (https://www.mijnenergie.be/blog/uitstelperiode-digitale-meter-bijna-ten-einde-zo-zal-jouw-factuur-veranderen/). Met een analoge meter betaal je volgens die analyse 375,99 euro minder op jaarbasis. Veel eigenaars van zonnepanelen willen bijgevolg zo lang als mogelijk de plaatsing van de digitale meter uitstellen. Al hangt veel af van je verbruiksgewoontes: wie zijn energieverbruik beter afstemt op de momenten met zonneschijn, ziet zijn factuur met een digitale meter minder hoog oplopen. Door te kiezen voor een energiecontract dat de goedkoopste combinatie van het verbruiks- en injectietarief biedt, beperk je eveneens de impact.

Uitstelaanvraag doorgaans niet nodig
Volgens Lara Lammens, woordvoerder bij Fluvius, hoeven prosumenten het uitstel doorgaans niet zelf aan te vragen. “Gezinnen die recht hebben op uitstel, heeft Fluvius de voorbije jaren niet meer aangesproken. Wel benaderen we actief gezinnen die hun zonnepanelen na 1 januari 2021 lieten plaatsen, evenals klanten van wie de installatie bijna vijftien jaar oud is en huishoudens die hun zonnepaneleninstallatie uitbreiden.”

Fluvius stelt vast dat het aantal effectieve weigeringen bij die doelgroepen vrij beperkt blijft. “Bij een initiële weigering komt het meestal tot een verzoening, nog voor er gerechtelijke stappen aan te pas komen”, verduidelijkt Lara Lammens.

Nu plaatsen = hogere premie
Je kunt als prosument altijd zelf proactief de gratis plaatsing van de digitale meter aanvragen. Wanneer de plaatsing nog in 2024 plaatsvindt, ontvang je bij een zonnepaneleninstallatie uit 2017 met een piekvermogen van 4 kilowattpiek een retroactieve investeringspremie van 1.280 euro. Gebeurt de plaatsing in 2025, dan daalt de premie naar 1.236 euro.

De energieprijzen toonden de voorbije dagen een gemengd beeld. Terwijl de gasprijs daalde ten opzichte van begin september, stegen de stroomprijzen. Al gaat het in beide gevallen om geringe fluctuaties.

Op 1 september kostte 1 megawattuur aardgas op de richtinggevende TTF-beurs nog 40 euro. Vandaag schommelt de prijs rond 35 euro per megawattuur. De gunstige weersvoorspellingen en de geleidelijke toename van het aanbod uit Noorwegen dragen daar toe bij. Op de Belpex-elektriciteitsbeurs kost stroom voor de eerste helft van september gemiddeld ongeveer 75 euro. Dat is 10 euro meer ten opzichte van augustus en het hoogste gemiddelde sinds januari. Al valt die stijging vooral toe te schrijven aan de koudere temperaturen met lage windsnelheden vorige week.

De federale regeringsonderhandelaars scharen zich achter een automatische aanpassing van de voorschotfactuur. Daarmee willen ze onaangename verrassingen bij de eindfactuur vermijden, blijkt uit een nota die HLN kon inkijken. Energie-expert Maxime Sonkes is niet helemaal overtuigd: “Het voortdurend aanpassen van de voorschotten binnen een continu bewegende markt brengt hogere operationele kosten met zich mee, die mogelijk naar de factuur van de klant doorsijpelen.”

Sinds begin 2023 moeten leveranciers driemaal per jaar nagaan of je voorschot nog in lijn ligt met de actuele energieprijzen. Op basis van die info stelt de energieleverancier je mogelijk een voorschotaanpassing voor. Als klant beslis je zelf of je daar al dan niet mee instemt. Nu willen de federale onderhandelaars nog een stap verder gaan. Ze beogen een automatische aanpassing van de voorschotfactuur, waardoor de eindfactuur zo dicht mogelijk bij 0 euro moet liggen. De federale energieregulator CREG gaf eerder al aan dergelijk voorstel genegen te zijn, mits het invoeren van een plafond: stijgt of daalt het voorschot spectaculair, dan moet de consument alsnog zijn goedkeuring geven.

Voortdurend op en neer

Energie-expert Maxime Sonkes van Wikipower en Mijnenergie.be geeft aan dat de consument baat heeft bij een betere afstemming tussen de voorschotten en de eindfactuur. Toch is hij niet onverdeeld enthousiast over het voorstel van de regeringsonderhandelaars. “De energiemarkt evolueert voortdurend. Dat betekent dat de voorschotten jaarlijks driemaal op en neer zullen gaan. Dat leidt tot meer complexiteit voor zowel de consument als de leverancier. Vandaag stelt de leverancier je al een aanpassing voor wanneer het voorschot te sterk afwijkt van de reële verbruikskosten, waardoor de meerwaarde van een automatische aanpassing mij ietwat ontgaat. Bovendien moeten we er waakzaam voor zijn dat de ene leverancier zijn voorschotten niet sterker naar beneden trekt dan de andere om zich mogelijk onterecht als goedkoopste te profileren.”

Hogere kosten

Maxime Sonkes wijst op de grotere administratieve lasten voor de energieleveranciers. “De automatische aanpassing van de voorschotten vergroot de complexiteit en voegt meer handelingen toe, wat leidt tot hogere operationele kosten. Die hogere kosten hebben mogelijk ook gevolgen voor de energietarieven die je betaalt. Bovendien lukt een automatische aanpassing enkel bij eigenaars van een digitale meter. Veel Vlaamse gezinnen, en nog veel meer Waalse, beschikken over een analoge meter, waardoor de methode niet voor iedereen van toepassing zou zijn.”

Het aantal klachten dat de federale Ombudsdienst voor Energie en de VREG registreerden daalde van 889 in het eerste kwartaal van 2024 naar 679 in het tweede kwartaal van 2024. Twee leveranciers verbeteren hun score met één ster: Luminus en Mega hebben nu vier sterren. Alle andere leveranciers behouden hetzelfde aantal sterren tegenover het vorige kwartaal.

In vergelijking met variabele tarieven vallen vaste energieprijzen veel duurder uit. Voor een gezin met een gemiddeld verbruik bedroeg het verschil in 2023 gemiddeld 350 euro op jaarbasis. Dat is een harde noot om te kraken voor de Belgische consument, die net prijszekerheid verkiest. Waarom loopt het verschil zo hoog op en kan je er zelf iets aan doen? Mijnenergie.be zocht het uit.

Vaste tarieven met prijszekerheid waren altijd al duurder dan variabele tarieven met een prijsaanpassing op maand- of kwartaalbasis. Tot voor enkele jaren bleef dat verschil beperkt tot een paar tientallen euro’s op jaarbasis. Vandaag gaat het om honderden euro’s. En daar heeft de energiecrisis zeker een hand in.

Ontrouw als oorzaak
Na de Russische inval in Oekraïne kochten de energieleveranciers hun stroom en aardgas in tegen ongezien hoge marktprijzen. Die dure prijzen hoopten ze uiteraard bij hun klanten te recupereren. Toen de energieprijzen opnieuw daalden, stapten veel gezinnen evenwel over naar een lager tarief bij een andere speler. Het gevolg was dat de oorspronkelijke leverancier zijn aangekochte energie niet langer kwijt kon tegen de dure prijzen waar hij op had gerekend. Gezinnen die voor de energiecrisis een contract van lange duur hadden afgesloten, betaalden dan weer lange tijd een tarief dat veel lager lag dan de ondertussen fel gestegen marktprijzen. Daar voer de klant wel bij, terwijl de leverancier met een kater achterbleef.

Gewapend via risicopremie

Om een herhaling van dergelijk scenario te vermijden, bouwen de energieleveranciers meer zekerheid in via een risicopremie voor vaste tarieven. Door een vast tarief duurder te maken, zijn leveranciers beter gewapend bij een nieuwe energiecrisis. Die meerprijs blijft nog altijd groot. Voor het goedkoopste variabele aardgastarief via Mijnenergie.be betaal je vandaag een geschatte jaarprijs van 1.141,52 euro, terwijl het goedkoopste vaste tarief je op jaarbasis 1.415,28 euro kost. Dat betekent een verschil van 273,76 euro. Voor elektriciteit bedraagt de kloof bijna 200 euro. De Vlaamse energieregulator VREG noemde het prijsverschil van gemiddeld 350 euro voor de combinatie van stroom en aardgas in 2023 eerder al heel hoog. Het lijkt er dus niet op dat 2024 op dat vlak voor een kentering heeft gezorgd.

Opzegvergoeding

Zowel de energieleveranciers als energieregulatoren beschouwen de opzegvergoeding als een middel om de noodzaak van een dergelijke meerprijs weg te nemen. In dat geval zou je als klant een bijdrage moeten betalen wanneer je het contract vroegtijdig verbreekt. Aangezien zo’n maatregel niet toegelaten is, proberen leveranciers op andere manieren ontrouw te ontmoedigen. Verschillende spelers rekenen bijvoorbeeld stevige abonnementskosten meteen voor een volledig jaar aan, ongeacht of je het contract uitzit of niet. Een ander trucje bestaat erin om welkomstkortingen pas aan het einde van de looptijd van het contract volledig uit te keren.

Hoe beperk je de impact op je energiefactuur?

Het is zowel bij een vast als variabel tarief belangrijk om te kiezen voor een contract dat aansluit op jouw verbruiksgewoontes. Dat lukt snel en eenvoudig via een prijsvergelijker. Uit de resultaten leid je af dat verschillende leveranciers ook voor hun vaste tarieven fikse welkomstkortingen afficheren. Die maken een wezenlijk verschil. Je stelt meteen vast dat hoge abonnementskosten bij een gering verbruik vaak zwaarder doorwegen dan het kilowattuurtarief. Of je nu voor zekerheid via een vast tarief opteert of liever de marktprijzen volgt, het komt er dus altijd op aan de energiemarkt actief te benaderen.

Almaar meer gezinnen kiezen voor een maandelijkse energiefactuur, ter vervanging van maandelijkse voorschotten en een eindafrekening. Welke voordelen boek je met een maandelijkse afrekening?

Wie een energiecontract afsluit, kiest tussen een vast, variabel of dynamisch tarief. Daarnaast biedt jouw leverancier de keuze tussen een jaarlijkse of maandelijkse afrekening. Een maandelijkse afrekening werkt op dezelfde manier als jouw telecomfactuur: je betaalt bij het begin van de maand het exacte bedrag voor wat je de voorafgaande maand hebt verbruikt. Je stapt daarmee af van het systeem met maandelijkse voorschotten en een slotfactuur met opleg of terugbetaling van te veel betaalde voorschotten.

Verdubbeling op één jaar

Sinds april 2021 moesten enkel de leveranciers met meer dan 200.000 afnamepunten in Vlaanderen de mogelijkheid van een maandfactuur aanreiken. Sinds 1 januari geldt die verplichting voor alle spelers. Niet zonder succes, zo blijkt, want het aantal aansluitingen met maandelijkse facturatie steeg het voorbije jaar van 55.180 naar 115.261 aansluitingen voor elektriciteit (+108,88%) en van 32.654 naar 60.882 aansluitingen voor aardgas (+86,45%). In totaal gebeurt de facturatie vandaag bij respectievelijk 2,95% en 2,36% van de contracten op maandelijkse basis.

Die groeiende interesse bevestigen de energieleveranciers. Al gaat het volgens Eneco ‘niet om een stormloop’ en blijft het uiteindelijke aantal volgens Engie nog steeds heel beperkt, in verhouding tot de totale klantenportefeuille.

Meer grip op energiefactuur

Het grote voordeel van een maandfacturatie is de grotere grip op jouw energieverbruik en -factuur. Je stelt meteen vast dat jouw verbruik sterk de hoogte inging of net terugviel. Mogelijk spoor je op die manier ook sneller abnormale evoluties vast, die wijzen op sluipverbruik of grote energieverslinders. Een bijkomend pluspunt is dat je aan het einde van het contractjaar niet voor onaangename verrassingen komt te staan. Bij een te laag voorschot loopt de eindfactuur wel erg hoog op. Betaal je te hoge voorschotten, dan speel je enkele maanden bank voor jouw leverancier.

Bij het systeem met voorschotten en een eindafrekening verdeelde de leverancier het jaarverbruik van de klant tot voor kort volgens het profiel van een doorsnee gezin. Dat betekende dat wie in de winter in het buitenland verbleef toch een deel van zijn jaarverbruik betaalde tegen de winterprijzen. De maandelijkse afrekening maakt daar al langer komaf mee. Sinds 1 juli is jouw leverancier evenwel verplicht om ook bij het systeem met voorschotfacturen de jaarafrekening te berekenen op basis van wat je die maand effectief hebt verbruikt. Dat voordeel van een maandelijkse afrekening ten opzichte van het voorschotsysteem viel bijgevolg weg.

Fluctuerende maandbedragen

Het grootste struikelblok zijn de fluctuerende maandbedragen. Tijdens de zomer verbruik je amper aardgas en betaal je nagenoeg niks, terwijl een koude wintermaand resulteert in een factuur die stevig oploopt. Wie over minder financiële daadkracht beschikt, geraakt op die manier mogelijk in problemen. Het komt er dus op aan van de hogere winterbedragen vooraf in te calculeren.

De maandelijkse tariefkaarten bevatten naast aangepaste prijsformules ook nog andere wijzigingen. Die bundelen we vanaf nu in een beknopt overzicht:

• Klanten van Mega met zonnepanelen en een analoge meter betalen al lange tijd een extra vergoeding. Die loopt nu op van 5,61 euro naar 6,32 euro (excl. btw) per  kVA omvormervermogen. Via deze link ontdek je een overzicht van alle energieleveranciers die dergelijke kosten aanrekenen.
• EnergyVision, dat de markt sinds kort benadert met een apart tariefmodel, biedt nu ook de mogelijkheid tot energiedelen. Zowel de deler als ontvanger betalen daarbij een jaarlijkse vergoeding van 100 euro. Via deze link ontdek je welk bedrag de verschillende leveranciers aanrekenen voor energiedelen.
• Verschillende energieleveranciers pasten hun promoties aan. Een overzicht vind je via volgende link.
• De vaste energietarieven zijn voor de combinatie van stroom en aardgas gemiddeld 83 euro duurder dan in augustus. Vergelijk hier voor de goedkoopste tariefformule voor jouw verbruik.

  Is je energiefactuur ook zo hoog? Je bent beslist niet de enige.

  Duizenden Vlamingen betalen te veel. Maak niet dezelfde fout en start met besparen door op volgende knop te klikken.

  Ja, ik wil minder betalen

Volgens de VREG betaalde je met een dynamisch tarief in 2023 gemiddeld 125 euro minder dan met een variabel tarief. Een vast tarief was zelfs 238 euro duurder. Daar hoefde de consument zijn verbruiksgewoontes niet eens voor te wijzigen. En toch kiest vandaag maar ruim 3.000 gezinnen voor een dynamisch tarief, terwijl in Nederland al 330.000 huishoudens overstag gingen.

Een dynamisch tarief volgt de marktprijzen rechtstreeks. De prijs die je betaalt, wijzigt op uurbasis. Hoe beter je dus je verbruik beperkt tijdens uren met hoge prijzen, hoe lager de prijs die je betaalt. Hoewel er volgens de Vlaamse energieregulator VREG voor veel afnemers een financieel voordeel te halen valt uit een dynamisch contract, lijkt het grootste besparingspotentieel weggelegd voor eigenaars van een slimme warmtepomp, een elektrische wagen of een thuisbatterij.

Energiebeheersystemen

De Vlaamse energieregulator VREG becijferde in zijn marktrapport over 2023 dat het contractaanbod met een vaste prijs gemiddeld 10% of 133 euro duurder was dan de variabele energieprijzen. Dynamische tarieven lagen nog eens 9% of 125 euro lager. De VREG stipt aan dat die berekening vertrekt van een standaardverbruiksprofiel, dat geen rekening houdt met de aanpassingen aan het verbruikspatroon die normaal bij een dynamisch contract horen.

Die aanpassingen situeren zich op het vlak van een gericht energieverbruik. Wie erin slaagt zijn verbruik maximaal te verschuiven richting de uren met de laagste prijzen, doet de beste zaak. Het omgekeerde geldt eveneens: wanneer je toch veel elektriciteit afneemt tijdens uren met een hoge algemene elektriciteitsvraag, zoals de ochtend- en avondpieken, bestaat het risico dat de factuur duurder uitvalt dan bij een contract met een vaste of variabele energieprijs. Daar schuilt meteen voor veel gezinnen een eerste drempel. Ze vrezen dat ze dagelijks hun energieverbruik nauwgezet moeten opvolgen om hun factuur naar beneden te halen. Nochtans zijn er vandaag al verschillende automatische sturingen en energiebeheerssystemen op de markt die ervoor zorgen dat (laad)toestellen uit eigen beweging in werking treden op de meest gunstige tijdstippen.

Vicieuze cirkel

Een ander mogelijk struikelblok is de relatief geringe populariteit van dynamische energietarieven. Daar zien we een vicieuze cirkel. Aangezien de contractformule amper 0,15% van de huishoudelijke markt vertegenwoordigt, plaatsen energieleveranciers die ook niet nadrukkelijk in de kijker. Je vindt ze zelden tussen de standaardsuggesties en de praktische toelichting situeert zich veelal op de achtergrond. Bovendien oogt het vaak complexer om in te tekenen.

Daarnaast schrikt de berichtgeving rond negatieve energieprijzen gezinnen wel eens af. Dat terwijl je er net enkel met een dynamisch tarief voordeel uit haalt. Een negatieve prijs betekent dat je dan zelfs geld ontvangt om elektriciteit af te nemen. De keerzijde van de medaille is dat je betaalt voor de stroom die je op uren met negatieve prijzen op het net injecteert. Dat onderstreept het belang van een energiemanagementsysteem. Het aantal uren met negatieve stroomprijzen neemt bovendien alleen maar toe. In de dag-van-tevorenhandel op de Belgische stroombeurs Epex telde De Tijd in de eerste helft van het jaar al 262 uren met negatieve prijzen. Daarmee is het vorige recordjaar – 2023, met 222 negatieve uren – al ruimschoots overtroffen.

Wat met het aanbod?

Het aanbod aan dynamische elektriciteitscontracten op de markt nam in 2023 toe en ging van 2 naar 7 leveranciers. Waar de federale energieregulator CREG leveranciers in eerste instantie moest verplichten om een dynamisch tarief aan te bieden, springen vandaag ook kleinere spelers op de kar. Nichespelers als Frank Energie en Power2You bouwen hun aanbod zelfs op rond dat tarieftype.

De federatie van energieleveranciers Febeg verwacht de komende jaren een forse groei in het aantal dynamische contracten in het residentiële segment. “Nieuwe producten hebben tijd nodig om aanvaard te worden”, stelde woordvoerder Stéphane Bocqué onlangs in Trends. “Onder impuls van de versnelde elektrificatie van mobiliteit en verwarming, en ook door de evolutie van automatische energiemanagementsystemen zal het dynamische tarief de wind in de zeilen krijgen.”

Wat met de onderlinge prijsverschillen?

Mijnenergie.be bundelt de dynamische tarieven van verschillende leveranciers in een handig overzicht. Opvallend is dat het verschil tussen het goedkoopste en duurste tarief op jaarbasis minder dan 100 euro bedraagt. Dat staat in contrast met de vaste en variabele prijzen waar de kloof oploopt tot meer dan 250 euro. De verklaring? Bij een dynamisch tarief hoeven leveranciers geen contracten met een lange horizon vast te leggen en verschuift het risico dus meer naar de consument.

Een Belgisch gezin verbruikt gemiddeld ongeveer 3.500 kilowattuur elektriciteit per jaar. Of in financiële cijfers uitgedrukt: 1.091,61 euro volgens de actuele prijzen. Dat betekent een stevige hap uit het gezinsbudget. Nochtans kan je via enkele eenvoudige ingrepen jouw energiefactuur drastisch naar beneden halen. Mijnenergie.be legt uit welke maatregelen daartoe volstaan.

1. Vermijd sluipverbruik: 100 euro

Veel apparaten verbruiken stiekem stroom wanneer je ze niet gebruikt. Ze bevinden zich in stand-bymodus of maken gebruik van een ingebouwde klok. Van televisies, over computers en  printers, tot opladers en nachtlampjes … In elke ruimte slurpt er wel een toestel onnodig energie. Het totale sluipverbruik loopt op die manier op tot 10% van jouw energiefactuur, wat neerkomt op ruim 100 euro. De oplossing: detecteer zelf sluipverbruik, al dan niet met behulp van een slimme stekker met verbruiksmeter en koop stekkerdozen met een schakelaar.

2. Energiezuinig wassen en drogen: 45 euro

Voor klassieke was zonder hardnekkig vuil volstaat al een temperatuur van 30 graden. Dat resulteert in een besparing van 33 kilowattuur op jaarbasis. Stop je de wasmachine goed vol, dan verdubbelt dat voordeel. Hang je op zonnige dagen de was buiten op, dan vermijd je ook nog eens 80 kilowattuur aan droogkastverbruik. Het totale voordeel: 45 euro.

3. Vervang je oude toestellen: 84 euro

De nieuwe generatie huishoudtoestellen verbruikt een pak minder dan de apparaten die je vijftien jaar geleden hebt aangeschaft. Voor een koel-vriescombinatie loopt het verschil op tot 200 kilowattuur per jaar en voor een wasmachine tot 70 kilowattuur. Vervang je beide toestellen, dan dring je jouw energieverbruik met 270 kilowattuur terug, goed voor een besparing van 84 euro.

4. Profiteer van de zon: tot 200 euro

Vanaf 1 januari 2025 is het ook voor eigenaars van zonnepanelen niet langer mogelijk om de plaatsing van de digitale meter uit te stellen. Elke prosument heeft er dus alle belang bij om zijn verbruik zo goed mogelijk op de productie van zijn zonnepanelen af te stemmen. Uit een eigen simulatie (https://www.mijnenergie.be/blog/eigenaars-zonnepanelen-moeten-zelfverbruik-opkrikken-wat-levert-het-jou-op/) blijkt dat wie 28% van zijn stroombehoefte vervult op momenten van zonneschijn, gemiddeld 730,80 euro op jaarbasis betaalt voor wat hij nog van het net afneemt. Trek je het percentage zelfverbruik op naar 35%, dan betaal je 48 euro minder. Met een zelfverbruik van 50% druk je de jaarfactuur zelfs met meer dan 200 euro!

5. Kies het goedkoopste energietarief: tot 311 euro

Stelt jouw energieleverancier een contractverlenging voor? Dan is het raadzaam om daar niet achteloos op in te gaan. Dat illustreren de pas gepubliceerde septembertarieven. Het goedkoopste variabele stroomtarief resulteert in een geschatte jaarprijs van 905,19 euro, terwijl het duurste je 1.216,68 euro kost. Het verschil loopt op die manier op tot maar liefst 311,49 euro. Bij vaste tarieven gaapt er een kloof van ruim 220 euro tussen het laagste en hoogste tarief op de markt. Het is daarom raadzaam om de energietarieven regelmatig met jouw huidige contract te vergelijken.

Naast vaste en variabele tarieven bestaan er ook dynamische tarieven. Mijnenergie.be maakt je wegwijs in wat experts ‘het tarief van de toekomst’ noemen.

Wat is een dynamisch energietarief?

Bij een dynamisch tarief wordt het tarief per uur bepaald op basis van de tarieven op de groothandelsbeurzen waar leveranciers energie kopen voor de dag nadien. Je betaalt dus voor je elektriciteits– of gasverbruik tegen het tarief van een bepaald uur. Een dynamisch tarief is enkel mogelijk voor eigenaars van een digitale meter. Het is niet altijd even gemakkelijk om dynamisch tarieven te vergelijken aangezien sportwaarde om het uur wijzigt.

Hoe werkt het dynamisch energietarief?

De energieleveranciers publiceren de uurprijzen een dag vooraf, wat de klant toelaat om zijn verbruik te richten op de momenten dat de prijzen het laagst liggen. Consumenten betalen dus minder wanneer ze hun verbruik naar de uren met de goedkoopste prijzen verschuiven, maar betalen hoge verbruikskosten op momenten van hoge uurprijzen.
Dynamische tarieven zijn zowel aan verbruiks- als aan injectiezijde mogelijk. De vergoeding die je ontvangt voor de stroom die je op het net plaatst, is dus ook afhankelijk van de uurprijzen op de energiemarkten.

Is het dynamisch tarief interessant?

Het dynamisch energiecontract is interessant als je je energie verbruikt op momenten waarbij het dynamisch energietarief voordeliger is dan een standaardtarief. Toestellen waarvan je het verbruik kan aansturen of plannen, renderen het beste. Denk bijvoorbeeld aan een elektrische wagen of warmtepomp. Een batterij in combinatie met zonnepanelen leent zich eveneens voor een dynamisch tarief. Slimme apps helpen je om je verbruik aan te sturen.

Overzicht dynamische tarieven 2024

Elke energieleverancier hanteert een specifieke prijsformule voor zijn dynamisch tarief. Die prijsformule kent verschillende componenten. Een van die componenten is de uurprijs of spotwaarde. De uurprijs die nodig is voor de berekening van het dynamisch tarief vind je op de spotmarkt (bijvoorbeeld EPEX spot of Belpex Hourly). De uitkomst van die formule vermenigvuldig je met het verbruik tijdens dat uur. Daarnaast rekenen verschillende energieleveranciers ook nog een abonnementskost aan.

Dynamische verbruiksprijzen voor september 2024 (incl. 6% btw)

Stel: je bent klant bij Engie met een Dynamic-tarief en de uurprijs op de spotmarkt bedraagt 40 euro per megawattuur. Je berekent hoeveel je betaalt voor je verbruik bij een dynamisch tarief binnen een bepaald uur als volgt: (0,1000 x 40 +1,395) x 1,06 = 5,719 eurocent. Dus 5,719 c€ is wat je dan voor dat uur zal betalen.

De variabele uurprijs of spotwaarde per megawattuur op de termijnmarkt – volgens ons voorbeeld 40 euro – vind je terug op de website van Spot Belpex.

Stel dat de uurprijs 200 euro per megawattuur op de termijnmarkt is, dan bereken je het kilowattuurtarief als volgt: (0,1000 x 200 + 1,395) x 1,06  = 22,679 eurocent. Je betaalt per kilowattuur verbruikte stroom tijdens dat uur dus 22,679 eurocent.

Daarnaast betaal je ook abonnementskosten (zie rechterkolom) en – net als bij variabele en vaste tarieven – ook netkosten en heffingen. Een deel van de distributietarieven wordt berekend op basis van de maandelijkse pieken via het capaciteitstarief. Dus hoe hoger de maandpiek, hoe hoger de distributiekosten. De facturatie gebeurt automatisch maandelijks en houdt rekening met al die parameters.

Dynamische injectieprijzen voor september 2024

* De index (Belpex Hourly) vind je terug op Spot Belpex.

Hoe bereken je hoeveel je voor je injectie binnen een bepaald uur ontvangt?

Stel: je bent klant bij Engie met een Dynamic-tarief en het uurtarief op de energiebeurzen is 40 euro per megawattuur. Je berekent hoeveel je voor je injectie binnen een bepaald uur ontvangt als volgt: -0,9050 + (0,1000 x index) = 3,095 eurocent. Je ontvangt dat uur een kilowattuurtarief van 3,095 eurocent.
De uurprijs – volgens ons voorbeeld 40 euro per megawattuur – vind je terug de website van Spot Belpex.

Stel dat de uurprijs 200 euro per megawattuur op de termijnmarkt is, dan krijg je voor je injectie voor dat uur een kilowattuurtarief van 19,095 eurocent. De berekening: -0,9050 + (0,1000 x 200)

Geschatte jaarprijzen bij een gemiddeld verbruik voor september 2024

De VREG schat het gemiddelde zelfverbruik van een doorsnee gezin op 36%. Dat resulteert in een elektriciteitsverbruik van 2.284 kWh en een injectie van 2.162 kWh. Een simulatie aan de hand van de V-test die uitgaat van de standaardverbruiker, resulteert in volgende geschatte jaarverbruiken. De eindbalans kan er anders uitzien als je erin slaagt je verbruik beter af te stemmen op de uren met de goedkoopste stroom. Alle prijzen zijn inclusief heffingen, btw en netkosten.

Bron: V-test
(***) We baseerden deze simulatie op een gezin met postcode 2000.

Wil je weten of een dynamisch tarief voor jou interessant kan zijn? Door de gegevens van jouw digitale meter uit te lezen via Mijnenergie.be krijg je inzicht in jouw huidige verbruikspatroon en piekverbruik.

De Belg toont zich meer tevreden over zijn energieleverancier. Dat blijkt uit de resultaten van een tweejaarlijkse bevraging bij 7.500 abonnees door Testaankoop. Al vormen moeilijk te vinden informatie, fouten in de facturatie en een moeilijk bereikbare klantendienst voor veel consumenten nog altijd een struikelblok.

Over het algemeen liggen de scores wel hoger dan bij het vorig onderzoek in 2022. Zes energieleveranciers behaalden vijf sterren, vier andere vier sterren en de rest drie sterren.

De energieleveranciers publiceren bij de aanvang van elke maand hun nieuwe tarieven. Als gevolg van de stijgende marktprijzen gaan de vaste tarieven voor nieuwe contracten en contractverlengingen bij elke speler omhoog. Gemiddeld gaat het om 90 euro voor de combinatie van elektriciteit en aardgas. Wie een variabel tarief betaalt, ziet die prijsstijging doorsijpelen in de periodieke tariefaanpassingen.

De stijgende prijzen op de energiebeurzen voorspelden niet veel goeds. Na maanden van stabiliteit gingen vooral de aardgasprijzen de voorbije weken stevig de hoogte in. De TTF-gasprijs bevindt zich zelfs op het hoogste peil sinds begin dit jaar. Als oorzaak wijzen analisten naar de blijvende spanningen in het Midden-Oosten en gespeculeer bij de verschillende marktpartijen.

Effect op vast tarief

Stijgen de marktprijzen, dan volgen de tarieven voor de consument dezelfde richting. Wie nu een contract met een vast stroomtarief afsluit, betaalt voor de energiecomponent op zijn factuur 5,84% meer dan in augustus. In absolute cijfers gaat het voor de gemiddelde verbruiker om 33,43 euro. Voor aardgas bedraagt de stijging 4,78% of 49,87 euro.

Voor lopende vaste contracten blijft de prijs tot het einde van de contractduur ongewijzigd. Bij variabele tarieven wijzigt de prijs op maand- of kwartaalbasis, in functie van de evoluties op de energiemarkten. De kans is dus groot dat het kilowattuurtarief bij een volgende aanpassing eveneens hoger ligt.

Verlengen of niet?

De meeste gezinnen beschikken vandaag over een variabel tarief. De hamvraag blijft of je dat contract al dan niet hoort te verlengen. Een vast tarief kent een hogere instapprijs, maar stelt daar wel prijszekerheid tegenover. Wie in augustus een contract met een vast tarief afsloot, zal de prijsverhoging van september niet voelen. Zetten de prijsstijgingen zich de volgende maanden verder, dan opteer je vandaag misschien wel beter voor een vast tarief. Helaas kan niemand met zekerheid voorspellen hoe de energiemarkten dit najaar zullen bewegen.

De federale ombudsman voor energie wil met een zogenaamd vangnetmechanisme consumenten beter beschermen. Het impliceert dat de federale energieregulator CREG nieuwe contracten controleert en goedkeurt. “Door de verschillen tussen variabele tariefformules, vaste vergoedingen of abonnementskosten in vraag te stellen, moet het consumentenvertrouwen toenemen”, stelt ombudsman Eric Houtman.

De federale ombudsman voor energie deelde onlangs zijn beleidsadviezen voor de toekomstige regering. Helemaal bovenaan prijkt een herinvoering van het vangnetmechanisme. “Het is de bedoeling dat de federale energieregulator CREG nieuwe contracten voorafgaand controleert en goedkeurt op basis van hun marktconformiteit en kostenreflectie”, stelt Eric Houtman. “Waarom is er zoveel verschil in variabele prijsformules, vanwaar de verschillen in vaste vergoedingen of abonnementskosten en waarom kost energiedelen bij de ene leverancier jaarlijks 35 euro en bij een andere 150 euro?”

Tip: bekijk hier de kosten voor energiedelen per leverancier.
https://www.mijnenergie.be/veel-gestelde-vragen-energie/articles/18157810840087-Wat-kost-energiedelen/

Afgeschaft door regering Michel

De regering Di Rupo voerde de vangnetregulering elf jaar geleden in om consumenten beter te beschermen. De regering Michel schafte het vangnet eind 2017 af. Sinds de stopzetting is de energiemarkt veel complexer. Energieafnemers hebben daardoor de stap naar actieve participatie op de energiemarkt nog niet gezet. Anderen dreigen alsnog af te haken. Naar de exacte reden voor de stopzetting blijft het volgens de ombudsman gissen. “Ik vermoed dat de vangnetregulering  voor de leveranciers en sommige beleidsverantwoordelijken te veel ingaat tegen de vrije prijszetting in de geliberaliseerde energiemarkt.”

“Een door de CREG vooraf gecontroleerde en goedgekeurde tariefkaart voor nieuwe energiecontracten zou het vertrouwen in de energiemarkt kunnen herstellen”, aldus Eric Houtman. “Het lijkt me onontbeerlijk om zowel gezinnen als kmo’s mee te krijgen in de energietransitie. Met alle verschillende tariefformules en bijkomende vergoedingen, kosten en forfaits zien de klanten de bomen door het bos niet meer.”

Goedkoopste kilowattuurtarief ≠ laagste factuur

Als consument is het belangrijk om te weten dat het goedkoopste kilowattuurtarief niet noodzakelijk resulteert in het laagste jaartarief. Bij een gezin met een bescheiden jaarverbruik, zullen hoge abonnementskosten bijvoorbeeld veel zwaarder doorwegen, terwijl grootverbruikers meer gebaat zijn bij een laag verbruikstarief. Vergelijkingssites als Mijnenergie.be berekenen automatisch de laagste prijs op basis van jouw verbruik.

Tip: Vergelijk zelf de actuele energieprijzen en ontdek de goedkoopste formule voor jouw gezin.
https://www.mijnenergie.be/energieleveranciers-vergelijken-

Risicopremie bij vaste tarieven

De ombudsdienst pleit ook voor een bijkomende vangnetregulering voor nieuwe vaste contracten en de bijhorende risicopremies. “Sinds 2023 bieden almaar meer leveranciers opnieuw vaste contracten aan. In die vaste prijzen zit ook een risicopremie verwerkt, voor het geval de klant vervroegd het contract aan vaste prijs zou opzeggen of beëindigen. Die risicopremies maken dat vaste energiecontracten honderden euro’s per jaar duurder uitvallen dan de variabele contracten.”

Een analyse via Mijnenergie.be illustreert dat verschil: voor het goedkoopste variabele stroomtarief op de markt betaal je bij een gemiddeld verbruik vandaag een geschatte jaarprijs van 878,98 euro. Het laagste vaste tarief kost je op jaarbasis 1.080,68 euro.

Na een fikse opstoot begin augustus zijn de gasprijzen op de energiebeurzen opnieuw wat getemperd. Hoge aardgasvoorraden en gunstige condities voor het opwekken van hernieuwbare energie voeden een positiever sentiment. Al liggen de prijzen wel nog altijd 15% hoger dan een maand geleden en lijken duurdere tarieven in september zeer waarschijnlijk.

De toonaangevende Nederlandse TTF-markt voor aardgas noteerde tien dagen geleden de hoogste prijzen sinds acht maanden. Op 10 juli 2024 bedroeg die nog 32 euro per megawattuur (MWh). Een maand later was de prijs gestegen tot ruim 40 euro per MWh. Goed voor een toename van 25%. Vooral de blijvende onrust in het Midden-Oosten werkte die evolutie in de hand.

Sinds een week blijven de aardgasprijzen opnieuw onder de grens van 40 euro per megawattuur.  Gisteren viel de prijs terug tot 36,50 euro per MWh, om vandaag opnieuw te stijgen naar 37,85 euro per megawattuur. De beter dan verhoopte aardgasvoorraden, hoge productie uit hernieuwbare energiebronnen en toegenomen Noorse export  zorgden dat de gasprijs een stapje terugzette.

Ondanks deze daling blijven de prijzen relatief hoog en kost aardgas op de TTF-beurs vandaag 22,58% meer dan bij aanvang van dit kalenderjaar. Ten opzichte van begin augustus ligt de marktprijs 15% hoger. Het heeft er dus alle schijn van dat de energieleveranciers op 1 september hun prijzen optrekken. Wie zekerheid verkiest en zich niet aan die prijsstijging wil blootstellen, opteert dus beter in augustus nog voor een vast tarief.

Wat met de stroomprijzen?
De marktprijzen voor elektriciteit kennen een zeer beperkte stijging en bevinden zich nu op het niveau van maart 2024.

De Tijd schreef dinsdag dat  energieleverancier Mega te koop staat. De grootste on­afhankelijke speler in België, die recentelijk uitbreidde naar Nederland en sinds kort ook telecomdiensten aanbiedt, zou kunnen rekenen op interesse van energiebedrijven en financiële partijen. De twee bedrijfsleiders, Thomas Coune en Michael Corhay, wensten in eerste instantie niet te reageren.

Nu ontkennen ze formeel dat Mega te koop staat: “Ongeveer de helft van ons bedrijf is in handen van niet-actieve financiële aandeelhouders. Mega is steeds geïnteresseerd in nieuwe investeerders die ons verder kunnen helpen door het financieren van nieuwe activiteiten of groeiprojecten of die een andere inbreng hebben. Hier is op dit moment geen concreet nieuws over. Het is altijd mogelijk dat het bedrijf in de toekomst in deze context nieuwe aandeelhouders verwelkomt. Maar zelfs als dat zo zou zijn, zou dat nog altijd geen fundamentele impact hebben op het bedrijf. Dus er valt helemaal niets te zeggen, de geruchten kloppen niet.”

Nog 130 dagen en dan valt definitief het doek over de terugdraaiende teller. Het is vanaf 1 januari 2025 namelijk niet langer mogelijk om als eigenaar van zonnepanelen de plaatsing van de digitale meter uit te stellen. De vele Vlamingen die van die mogelijkheid gebruik hebben gemaakt, verwachten dat hun factuur volgend jaar sterk zal stijgen. Is die vrees gegrond? Mijnenergie.be zocht het uit.

Fluvius plaatst al ruim vijf jaar digitale energiemeters bij de consument. In totaal gaat het al om ruim 3,7 miljoen toestellen. Dat niet iedereen de komst ervan warm onthaalt, is een understatement. Tegenstanders verenigden zich de voorbije jaren via sociale media in een poging de installatie alsnog te vermijden. Tevergeefs, aangezien Fluvius al enkele hardnekkige weigeraars voor de rechtbank heeft gesleept.

Prosument voelt zich benadeeld

De kiem van die weerstand werd begin 2021 gelegd. Het Grondwettelijk Hof vernietigde toen in een spraakmakend arrest de belofte van de vorige Vlaamse regering, dat eigenaars van zonnepanelen maximaal vijftien jaar van de terugdraaiende teller konden genieten.

Veel prosumenten voelden zich benadeeld. Wanneer de teller niet langer terugdraait, betaal je voor de energie die je verbruikt op het moment dat de zonnepanelen geen stroom opwekken. De lage vergoeding die de energieleverancier betaalt voor de overtollige stroom, voelde voor velen dan weer aan als een doekje voor het bloeden.

Uitstelperiode

Om de consument tegemoet te komen, sprak Fluvius met de Vlaamse overheid af dat eigenaars van zonnepanelen de plaatsing van de digitale meter mogen uitstellen tot 1 januari 2025, met uitzondering van nieuwe prosumenten en prosumenten die al vijftien jaar lang een terugdraaiende meter hebben gehad. Een groot aantal van de ongeveer 470.000 eigenaars van zonnepanelen en een analoge meter maakte van die mogelijkheid gebruik. Het einde van die maatregel nadert nu dus met rasse schreden.

376 euro verschil per jaar

Maar wat is nu de impact op onze energiefactuur? We leggen in deze simulatie de fictieve verbruiksgegevens van een Antwerps gezin met een terugdraaiende teller en een nettojaarverbruik van 0 euro, naast die van een gezin met een digitale meter dat 36% van zijn opgewekte energie meteen verbruikt.

Zowel energieleveranciers als academici pleiten onomwonden voor een taxshift op de energiemarkt. Een verschuiving van de belastingen op elektriciteit naar gas en andere fossiele brandstoffen moet de verkoop van warmtepompen en bijgevolg ook de transitie naar hernieuwbare energie stimuleren. Vandaag kost 1 kilowattuur stroom evenwel nog altijd 3,8 keer meer dan een kilowattuur aardgas.

Met die prijsverhouding schaart ons land zich achteraan het Europese peloton. In Nederland is stroom ongeveer tweemaal duurder, maar ook in Frankrijk, Duitsland en de Scandinavische landen liggen de verhoudingen vanuit duurzaamheidsperspectief een pak beter. Experts schatten een verhouding tussen 2 en 2,5 als aangewezen om onder meer de investering in warmtepompen financieel echt rendabel te maken.

Verschuiving van 85 euro

Vooral de heffingen vormen de grote boosdoeners. Daarin zitten openbaredienstverplichtingen vervat, zoals de kosten voor de groenestroomcertificaten, de ondersteuning voor sociaal kwetsbare klanten en investeringen in hernieuwbare energie. De heffingen vertegenwoordigen volgens de boordtabel van de federale energieregulator CREG 34,44% van onze elektriciteitsfactuur, terwijl dat voor aardgas slechts om 14,68% gaat. De toenmalige federale regering kondigde vorig jaar aan de accijnzen op stroom geleidelijk aan te schrappen. Concreet plant ze een verschuiving van 50% van de accijnzen op elektriciteit naar de accijnzen op de fossiele brandstoffen aardgas en propaan. Dat zou moeten resulteren in een besparing van ongeveer 85 euro op de stroomfactuur, waarbij de aardgasafrekening ter compensatie wel zal stijgen.

250 euro wenselijk

Baseren we ons op de prijzen van juli, dan zou de prijsverhouding tussen aardgas en stroom na dergelijke aanpassingen nog 3,3 bedragen. Een stap in de goede richting dus, maar nog een eind verwijderd van de beoogde verhouding tussen 2 en 2,5. Om dat peil te bereiken, zouden de lasten in totaal met ongeveer 250 euro moeten verschuiven van de stroom- naar de aardgasfactuur.

Omgekeerde beweging nettarieven

Naast heffingen betalen gezinnen ook nettarieven. Om de kosten van de energietransitie te dekken, voltrekt zich op dat vlak een omgekeerde beweging. Volgens de voorgestelde tariefmethodologie voor de volgende drie jaar, stijgen de nettarieven voor elektriciteit in 2025 met gemiddeld 82 euro, terwijl voor aardgas een daling van 21 euro in de pipeline zit. Die hogere lasten maken elektriciteit momenteel duurder dan aardgas, wat volgens de VREG een verkeerd signaal is voor de energietransitie. Om de kloof tussen elektriciteit en aardgas te verkleinen, pleit ook de VREG voor een herziening van de financiering van openbaredienstverplichtingen.

De toonaangevende Nederlandse TTF-markt voor aardgas noteert de hoogste prijzen sinds acht maanden. Dat er bij de leveranciers van aardgas in september een prijsstijging aankomt, lijkt haast onvermijdelijk. Een variabel contract zal dan nog altijd goedkoper zijn dan een vast contract. Maar voor wie zeker wil zijn van zijn tarief en zich wil beschermen tegen een verdere prijsstijging, is het nog tot eind augustus misschien wel het beste moment om naar een vast contract over te stappen.

Wie kiest voor een variabel contract, weet dat je dan mee beweegt met de prijsschommelingen op de energiemarkt. Maar wie tot voor kort zo’n contract koos, deed dat bij een grotere marktstabiliteit. Of eenvoudig gezegd: erg veel schommelden de prijzen niet. Tenminste, dat was tot begin juni 2024 nog zo. Op enkele prijscorrecties na, bleken grotere schommelingen niet aan de orde. Je kon dus met een gerust hart voor een variabel contract kiezen.

Aardgastarieven stijgen in september

Maar nu klinkt er stilaan een ander geluid. Dat leiden we af uit de evolutie van de Dutch TTF Natural Gas Future. Dat is de richtinggevende Nederlandse groothandelsmarkt. De prijs van aardgas ging er de voorbije weken stevig de hoogte in. Op 10 juli 2024 bedroeg die nog 32 euro per megawattuur (MWh). Vandaag is de prijs gestegen tot ruim 40 euro per MWh. Goed voor een toename van 25% op ruim één maand tijd. De laatste keer dat we een vergelijkbare prijs zagen, dateert al weer van 4 december 2023. Of meer dan acht maanden geleden.

Wat kun je doen?

Kies je nu – in die gewijzigde context – nog altijd het best voor een variabel contract? Dat hangt ervan af. Een variabel contract zal – ook na de verwachte prijsstijging in september – nog altijd goedkoper zijn dan een vast contract. Maar als je zekerheid wil en verdere prijsstijgingen wil vermijden, kies je momenteel wellicht toch beter voor een vast contract. Zo klik je de prijs voor je aardgas vast. Dat doe je best nog in augustus. Als de gasprijs in september – naar alle waarschijnlijkheid – een stuk hoger zal liggen dan vandaag, heeft dat bij een vast tarief geen invloed op jouw contract.

Voor een contract met een vaste prijs betaal je wel gemiddeld 20% meer, vergeleken met een contract met een variabel tarief. Die meerprijs rekenen energieleveranciers aan als een soort risicopremie. Ze willen ermee voorkomen dat je bij lagere prijzen na enkele maanden al naar een andere aanbieder overstapt. Maar vandaag moet je die 20% extra beschouwen als de prijs die je betaalt voor een vaste, zekere aardgasprijs.

Wat mogen we verwachten?

Veel hangt ook af van hoe de aardgasprijzen zich de komende maanden verder bewegen. Onder meer de conflicten in het Midden-Oosten en Oekraïne voedden de voorbije weken de ongerustheid op de aardgasbeurzen. Zet de stijging zich verder, dan heb je met de keuze voor een vast tarief een zaakje gedaan. Stabiliseert de prijs of tekent zich opnieuw een daling af, dan ben je beter af met een variabel tarief. Tot slot is het belangrijk om de huidige prijsstijging in perspectief te plaatsen. Twee jaar geleden lagen de marktprijzen ongeveer vier maal hoger dan dat vandaag het geval is. Een echte energiecrisis is vandaag dus gelukkig helemaal niet aan de orde.

De Vlaamse energieregulator VREG verzet zich tegen een plan van de vorige Vlaamse meerderheid om de waakhond om te vormen tot een bredere nuts­regulator. De VREG denkt dat hij zijn nieuwe taken niet efficiënt zal kunnen uitvoeren, schrijft ‘De Tijd’.

Om de vraag en het aanbod van energie in evenwicht te houden, pleiten onder meer Elia en de energieregulatoren voor meer flexibiliteit. Ze roepen op om vooral stroom af te nemen wanneer er veel productie is. Daarin speelt ook de consument een belangrijke rol. Mijnenergie.be gaat na hoe je er werkt van maakt en wat het voor je portemonnee betekent.

Zonnepanelen wekken vooral stroom op als de zon schijnt, dus in de zomer en overdag. Meestal heb je net dan minder stroom nodig. Een groot deel van de zonnestroom gaat bijgevolg richting het stroomnet. Loopt die hoeveelheid op het net geïnjecteerde stroom te hoog op, dan dreigt een overbelasting van de netinfrastructuur.

Kleine ingrepen

Wanneer je de opgewekte stroom meteen zelf verbruikt, gaat die niet richting het stroomnet en verkleint de kans op overbelasting. Op de site van de Vlaamse overheid lezen we dat een gemiddeld gezin met standaardverbruiksgewoontes slechts 28% van zijn opgewekte energie meteen verbruikt. Door rond de middag toestellen in te schakelen die veel elektriciteit vragen, zoals de vaatwasser en droogkast, kan het zelfverbruik tot 35% groeien. Klusjes die vragen om het gebruik van de hogedrukreiniger vallen mogelijk ook naar de zonnige uren te verschuiven. Een slim aangestuurde elektrische (warmtepomp)boiler of elektrische wagen met eventueel een thuisbatterij krikken dat zelfverbruik nog verder op.

Wie erin slaagt zijn zelfverbruik op te krikken, drukt zijn energiefactuur. Dat valt vooral toe te schrijven aan de lage terugleververgoeding in vergelijking met de hogere verbruikskosten.

Stapje verder

Maar als het van energie-experts afhangt, mag de consument nog een stapje verder gaan. Met een dynamisch contract, dat de uurprijzen volgt, speel je nog beter in op de dynamiek van de energiemarkten. Je kunt er in dat geval voor kiezen om je toestellen in te schakelen op tijdstippen van lage marktprijzen. Die oefening hoef je niet zelf te maken, aangezien er vandaag verschillende apps en energiemanagementsystemen op de markt zijn die het spel van verbruik voor jou automatisch op de meest voordelige manier orkestreren. De thuisbatterij helpt je daarbij door de opgewekte energie op te slaan voor een uitgesteld verbruik of op het stroomnet te plaatsen bij een grotere terugleververgoeding. Bovendien ontvang je bijvoorbeeld bij aanbieder FlexiO een extra vergoeding wanneer je helpt het stroomnet in balans te brengen.

Meer dan 1,2 miljoen gezinnen betalen jaarlijks tot 1.000 euro te veel voor elektriciteit en aardgas. Dat zegt de federale energieregulator CREG. Voor veel gezinnen ligt er dus een groot besparingspotentieel klaar bij een leverancierswissel. Tegelijk schuilen in sommige gevallen addertjes onder het gras. Mijnenergie.be legt uit waar je best op let en hoe je die aandachtspunten omzeilt.

Energieleveranciers staan voor een dubbele uitdaging: ze willen nieuwe klanten voor zich winnen, maar ook voorkomen dat bestaande klanten overstappen naar een andere speler. Voor de eerste queeste lokken ze gezinnen met spectaculaire welkomstkortingen. Die voordelen voor nieuwe klanten lopen op tot enkele honderden euro’s.

Voorwaarden voor welkomstkortingen

Vervolgens willen de energieleveranciers vermijden dat je opnieuw overstapt naar een andere aanbieder. Ze kennen welkomstkortingen in veel gevallen pas toe aan het einde van het contractjaar, pro rata het aantal maanden dat je aan boord bleef of op basis van het energieverbruik. Dergelijke voorwaarden moedigen klantentrouw aan. Toch kan je zeker na twee derde van het contractjaar al nagaan of de resterende korting nog voldoende opweegt ten opzichte van het voordeel dat je mogelijk elders boekt.

Aan het einde van het contractjaar bezorgt jouw energieleverancier je een nieuw tariefvoorstel. Dat oogt, zonder de welkomstkortingen, mogelijk bijlange niet zo gunstig als de huidige voorwaarden. Daarom raden we aan om een contract nooit stilzwijgend te verlengen. Leg dat aanbod idealiter naast de actuele marktcondities en ga na of het voorstel je wel de beste koop oplevert.

Vaste vergoeding met condities

In het verlengde van de vorige maatregel ligt de vaste vergoeding of abonnementskost. Die betaal je bij verschillende energieleveranciers meteen voor een volledig contractjaar. Stap je over, dan recupereer je dat bedrag niet. Opnieuw is het raadzaam om dat gegeven in perspectief te plaatsen. Bij de meeste energieleveranciers schommelt de vaste vergoeding tussen 60 en 70 euro per jaar. Stap je dus na negen maanden over, dan heb je een vierde van de abonnementskosten voor niks opgehoest. In absolute cijfers gaat het evenwel om 20 tot 30 euro. Ten opzichte van een welkomstkorting van bijvoorbeeld 120 euro blijken dat peanuts.

Buitenbeentjes

Tot slot wijzen we nog op twee buitenbeentjes. Bij nagenoeg alle energiecontracten betaal je een maandelijks voorschot of een maandelijkse afrekening op basis van je reële verbruik. Dat is niet het geval bij de contractformule Online van Mega, die een driemaandelijks voorschot hanteert. Je betaalt meteen vooraf voor een periode van drie maanden en bent dus automatisch meer gebonden aan jouw contract. Daar staat wel een lagere instapprijs tegenover. Frank Energie rekent dan weer een dubbel voorschot aan bij de aanvang van het contract.

Nu de energieprijzen zijn gedaald, vertegenwoordigen de heffingen en netkosten een groter aandeel van het totale factuurbedrag. De exacte omvang van de nettarieven is evenwel afhankelijk van de netbeheerder die jouw woonplaats bedient. Wat verklaart die verschillen en waarom betalen Walen een hogere bijdrage?

De nettarieven zijn de tarieven die je betaalt om elektriciteit of aardgas tot bij je thuis te brengen. Ze vertegenwoordigen onder meer de kosten voor de aanleg en het onderhoud van het distributienet, alsook de transmissiekosten. Het land is opgedeeld in verschillende netgebieden, met telkens een andere netbeheerder. Die partij bepaalt hoe hoog jouw nettarieven zijn.

Tot 40 euro verschil

Hoewel de kloof tussen de nettarieven per regio de voorbije jaren kleiner is geworden, betaal je nog altijd niet overal hetzelfde bedrag. De meeste Limburgers betalen bijvoorbeeld enkele tientallen euro’s meer op hun stroomfactuur ten opzichte van de aanpalende provincie Antwerpen. Voor aardgas loopt de factuur dan weer hoger op in Brugge en Gent, in vergelijking met Antwerpen en Leuven. Binnen Vlaanderen blijven die verschillen relatief beperkt. Leggen we ze naast de nettarieven in Wallonië, dan komt de Vlaming er nog goed van af.

Bevolkingsdichtheid

Dat de meeste Walen hogere nettarieven betalen, kent een demografische oorzaak. In dichtbevolkte gebieden zijn er meer huishoudens aangesloten per kilometer stroom- of aardgasnet en liggen de kosten per woning dus lager. Evenwel gaat die theorie niet altijd op, want het nettarief in landelijk Limburg ligt bijvoorbeeld lager dan in het centrum van Charleroi.

Nettarieven voor stroom stijgen

De tariefmethodologie van de Vlaamse energieregulator VREG bepaalt hoe de nettarieven op de energiefactuur vanaf volgend jaar tot stand zullen komen. Die informatie leert ons dat de nettarieven op de stroomfactuur volgend jaar met ongeveer 23% stijgen, tot gemiddeld 445 euro. De daaropvolgende jaren gaan ze nog licht de hoogte in. Voor aardgas verwacht de regulator een daling van gemiddeld 21 euro: van 245 euro naar 224 euro volgend jaar (-8,57%). Dat de nettarieven voor stroom stijgen terwijl die voor aardgas dalen, lokte eerder al protest uit. Experts beschouwen het als een onlogische beslissing in het kader van de energietransitie en de beoogde afbouw van het aardgasverbruik.

Zonnepanelen vormen de geknipte oplossing om je energiefactuur naar beneden te halen en groene energie op te wekken. Maar wat als je dak er niet voor geschikt is? Dan biedt een installatie in jouw tuin of op jouw carport mogelijk het antwoord. Herman Daniëls, zaakvoerder van leverancier Intellisol, wijst op enkele belangrijke aandachtspunten.

Almaar vaker duiken zonnepanelen in de tuin op. Ze vormen een alternatief voor dakinstallaties wanneer het dak bijvoorbeeld veel kapellen of een ongunstige oriëntatie kent. “

Hoe bevestig je ze?

“Bij de plaatsing in de tuin is het belangrijk om voldoende gewicht vast te maken aan de constructie, zodat die bestand is tegen hevige wind en storm”, stelt Herman Daniëls. De expert geeft aan dat funderingswerken doorgaans niet vereist zijn. “Meestal maken we gebruik van welfsels die we op een grindbed plaatsen. Die vloerelementen bevestigen we met chemische ankers aan de montage.” Of daartoe een vergunning noodzakelijk is, hangt af van het specifieke project. “Er geldt een maximum van veertig vierkante meter oppervlakte aan vrijstaande gebouwen per woning. Daar valt dus bijvoorbeeld ook het zwembad of het bijgebouw onder. Voldoe je aan die voorwaarde, dan is doorgaans geen vergunning nodig wanneer je uiteraard ook de perceelgrenzen respecteert. Maar ik raad aan om je licht altijd vooraf op te steken bij de gemeente. Dan krijg je zwart op wit uitsluitsel.”

Wat met het rendement?

Wanneer je de zonnepanelen op een schaduwvrije locatie plaatst, doet het rendement volgens Herman Daniëls zeker niet onder voor een installatie op het dak. “De betere verluchting geldt daarbij als een extra troef”, luidt het. “Een aandachtspunt is wel dat er meer vocht aan de onderzijde komt. Zeker bij fabrikanten die gebruikmaken van goedkope folies overweeg je dan beter een glas-glasmodule, met ook aan de onderkant een glaspartij.”

Wat met het kostenplaatje?

Onze gesprekspartner schat de meerprijs op ongeveer 15% ten opzichte van een installatie op het dak. “Die extra kosten situeren zich op het vlak van de verankering en het overbruggen van de afstand tot de woning. Al hangt veel af van de omstandigheden en de handigheid van de opdrachtgever. Neem je zelf de schop ter hand om de voorbereidingen te treffen, dan druk je de prijs.”

Carport als alternatief?

Je kunt de zonnepanelen ook op een carport of tuinhuis met plat dak plaatsen. Opnieuw geldt het devies dat je best eerst advies inwint. “Je mag niet zomaar vier balken en steunpilaren in de grond stoppen om er wat zonnepanelen op te plaatsen. Om de nodige weersbestendigheid te verzekeren, moet je voor voldoende ballastgewicht zorgen. De constructie moet daarnaast stevig genoeg zijn om de installatie te dragen.”

Waar de energieprijzen in juni nog een opstoot kenden met hogere facturen tot gevolg, blijven de tarieven deze maand ter plaatse trappelen. Op basis van de nieuwste tarieven voor gas en elektriciteit van de verschillende leveranciers is zelfs een lichte daling van de jaarfactuur vast te stellen in augustus. Een vast stroomtarief is gemiddeld 2,51% goedkoper dan in juli, en voor aardgas betaal je 3,75 % minder.

Op de energiemarkt was de afgelopen weken best wel wat bezorgdheid ontstaan over de bevoorradingszekerheid. Er wordt gevreesd voor een escalatie van het conflict in het Midden-Oosten, met de moord op de Hamas-leider in Iran door Israël die samenviel met het verergerende conflict in Gaza en Libanon. Ook rond enkele LNG-leveranciers was onzekerheid ontstaan, onder andere door het orkaanseizoen in de Golf van Mexico. Vooral de Aziatische LNG-prijs trok de gasprijs omhoog.

Geen vertaling

Die ongerustheid viel af te lezen aan de Europese aardgasprijzen, die naar 40 euro per megawattuur stegen, het hoogste niveau in bijna acht maanden. Maar vooralsnog valt die ongerustheid niet af te lezen aan de tarieven van de gas- en elektriciteitsleveranciers bij ons. De gunstige gasvoorraden op mondiaal niveau, een lagere industriële vraag en grote volumes opgewekte energie zijn mogelijke verklaringen voor waarom de marktsituatie zich (nog) niet vertaalt in de prijzen.

Gemiddeld betaal je nu voor een vast stroomtarief net iets minder dan in juli: 2,51 procent. In absolute cijfers komt de jaarlijkse stroomfactuur zo 14,70 euro lager te liggen. Voor de jaarlijkse gasfactuur is het effect sterker, met een daling van 3,75 procent ten opzichte van de gemiddelde tarieven in juli. Dat resulteert in een gemiddelde jaarlijkse besparing van 41,48 euro.

De voorbije maanden gingen de stroom- en gasprijzen in stijgende lijn en ondanks de minieme daling kunnen we niet stellen dat daar deze maand verandering is in gekomen: de prijzen voor gas en elektriciteit blijven dus ter plaatse trappelen.

Moet je kiezen voor zekerheid?

Mensen met een variabel tarief zien prijsstijgingen automatisch doorberekend op maand- of kwartaalbasis. Of het verstandig is om je met een vast tarief te beschermen tegen mogelijke prijsverhogingen, blijft echter onzeker. Je betaalt misschien een hogere instapprijs, maar je hebt wel meer gemoedsrust.

Weersomstandigheden en mondiale conflicten kunnen de marktschommelingen beïnvloeden. Als deze factoren stabiel blijven deze zomer, kunnen de recente prijsstijgingen mogelijk afnemen. Het is echter goed om te onthouden dat de prijsstijgingen tijdens de energiecrisis van twee jaar geleden veel groter waren.

Energiewaakhond CREG vraagt in zijn nota aan formateur De Wever om energieleveranciers te verplichten een zogenaamd basiscontract aan te bieden. Dergelijk contract omvat alle standaarddiensten, zoals de verzending van papieren facturen en telefonische ondersteuning. Mijnenergie.be becijferde dat wie dergelijk basiscontract vandaag al aanbiedt, daar wel een hogere prijs voor aanrekent.

De federale energieregulator CREG, de waakhond voor de energiesector in ons land, heeft formateur Bart De Wever een wenslijstje voor de nieuwe regering bezorgd. Een opvallend element is de vraag naar een verplicht standaardproduct in het aanbod, die het voor consumenten gemakkelijker zou maken om producten te vergelijken. Dat product zou alleen betrekking hebben op energie en geen aanvullende diensten omvatten. Enkel leveranciers met ten minste 200.000 klanten vallen onder die vooropgestelde regel.

Tot 300 euro duurder

Een contract met basisdienst garandeert de verzending van papieren facturen en de mogelijkheid om via verschillende kanalen contact op te nemen met de leverancier, zonder beperkt te zijn tot onlinekanalen. Kristof De Paepe, energie-expert bij Mijnenergie.be, stelt vast dat dergelijk contracttype nu al tot het aanbod van verschillende energieleveranciers behoort. “Veelal proberen die spelers wel de klant te verleiden om voor een contractformule met hoofdzakelijk onlinedienstverlening te opteren. Ze kennen dan vaak bijkomende kortingen toe.”

Die vaststelling staaft De Paepe aan de hand van concrete cijfers. “Kies je via Mijnenergie.be voor een basistarief, met telefonische ondersteuning en papieren facturatie, dan betaal je bij TotalEnergies bijvoorbeeld ongeveer 300 euro meer voor de combinatie van stroom en aardgas. Bij Mega en Luminus loopt het verschil eveneens stevig op. Bovendien zou zo’n basiscontract misschien geen voorwaardelijke kortingen mogen bevatten, terwijl dergelijke acties de prijs voor de consument net stevig naar beneden duwen.”

“Niet de beste deal”

Kristof De Paepe erkent het belang van een toegankelijke energiemarkt, ook voor wie een persoonlijke, offlinedienstverlening verkiest. “Almaar meer consumenten verkiezen een onlinecontract omwille van het gemak en het duurzaamheidsaspect – er is dan ook minder correspondentie op papier. Tegelijk opteren nog heel wat consumenten voor persoonlijk contact en briefwisseling. De vraag is wel of de verplichting van een basisaanbod de prijzen naar beneden zal halen. Blijft de situatie zoals die vandaag is, dan scoor je met zo’n contract niet de beste deal.”

Concurrentie houdt energieleveranciers en hun prijzen scherp. Het dalend aantal marktspelers sinds 2021 is dus geen goede zaak. Met de recente komst van nieuwe spelers EnergyVision, Energy Knights en Power2You begint het tij nu wel te keren – al mikken de drie leveranciers op een specifiek publiek.

“Concurrentie bevordert ondernemerschap en efficiëntie, biedt consumenten meer keuze en houdt de prijzen laag en de kwaliteit hoog”, stelt de Europese Commissie. Toch tekent zich volgens de energieregulatoren al enige tijd een neerwaartse beweging af.

Slinkende winstmarges

“De verslechtering van de concurrentiegraad sinds 2021 is deels te wijten aan een aantal overnames en faillissementen”, luidt het in een pas gepubliceerd marktrapport. “Daarnaast oogt de Belgische energiemarkt voor leveranciers minder interessant door de impact van een aantal beleidsbeslissingen. Enerzijds moeten leveranciers aan strengere regels voldoen om tot de markt toe te treden, en anderzijds neemt het aantal openbare dienstverplichtingen toe, met name in het Waalse en Brussels Hoofdstedelijke Gewest. Hierdoor slinken de winstmarges.” Ondanks die moeilijke context traden recent drie nieuwe spelers toe tot de energiemarkt.

Energy Knights: muntensysteem

Energy Knights levert sinds kort stroom aan de Vlaamse consument. Het bedrijf profileert zich als een 100% digitale energieleverancier en mikt op de klant die genoegen neemt met een volledig online dienstverlening. Bijzonder zijn de zogenaamde munten die je verzamelt door aankopen bij partnerbedrijven als Bol, Zalando of Collect & Go. In ruil voor die munten bekom je een korting op jouw eindfactuur. Energy Knights verkoopt geen aardgas.

EnergyVision: combinatie met nieuwe zonnepanelen

EnergyVision mag je gerust een buitenbeetje noemen. De energiespeler plaatst gratis zonnepanelen en hanteert daarbij wat hij zelf een vast-variabelmodel noemt. Voor de eerste 1.000 kWh energie die een gezin verbruikt, betaal je een vaste prijs die voor tien jaar is vastgeklikt. Voor de energie van je zonnepanelen die je meteen verbruikt, rekent de leverancier een vergoeding van 20 eurocent per kilowattuur aan, die voor dertig jaar gegarandeerd is. Het overige gedeelte van de factuur is gekoppeld aan een variabele prijs.

Power2You: sterke focus op dynamisch tarief

Power2You opereert net als Energy Knights volledig online. Het biedt een variabel gas- en stroomcontract aan, maar plaatst vooral zijn dynamisch energiecontract in de kijker. Met dergelijk tarief speel je rechtstreeks in op de prijsschommelingen die per uur op de energiebeurzen plaatsvinden. Zowel voor zijn variabel als dynamisch tarief biedt Power2You contracten met een looptijd van drie jaar, wat in de sector uniek is.

Conclusie

De concurrentiegraad krijgt dankzij drie nieuwe spelers een boost, al zullen ze in de eerste plaats een specifiek publiek aanspreken en de marktdynamiek naar alle waarschijnlijkheid niet meteen drastisch door elkaar schudden.

Aandeelhouders van energiecoöperaties profiteerden het voorbije jaar mee van de stijgende rente. Dividenden van 4% zijn voor 2024 de norm.

Een coöperatief energieproject omvat een installatie van hernieuwbare energieproductie, waarbij meerdere particulieren samen de investering dragen. Op deze manier krijgen particulieren de mogelijkheid om mee te participeren en mogelijk ook te delen in de financiële winst via dividend. Bij verschillende coöperaties kan je daarnaast ook zelf een energiecontract afsluiten.

Ecopower is met afstand de grootste energiecoöperatie van het land. Het aantal coöperanten steeg vorig jaar met 3000 naar 70.000, het aantal klanten steeg beperkt – van 55.000 naar 57.000 – omwille van de contractstop die Ecopower een groot deel van 2023 aanhield. Waar Ecopower zijn winst vorig jaar integraal aan de reserves toevoegde, keert het nu een dividend uit van 4% bruto. De coöperant kan de 30% roerende voorheffing wel terugvorderen via zijn belastingaangifte.

Voor het hoogste dividend moet je aankloppen bij Luminus Wind Together.  De coöperant strijkt er 5% bruto op. De coöperatie staat los van de activiteiten van Luminus als energieleverancier.

Bron: L’Echo

Bijna alle Nederlandse energieleveranciers rekenen kosten aan voor wie zijn opgewekte stroom op het elektriciteitsnet zet. Nu overweegt de Nederlandse netbeheerder Liander ook om eigenaren van thuisbatterijen een vergoeding te geven als zij helpen om lokale overbelastingen van het stroomnet tegen te gaan. Om even ingrijpende maatregelen te vermijden, rekenen de Belgische netbeheerders en beleidsmakers ook op de consument. Mijnenergie.be legt uit wat je zelf kunt ondernemen.

In ons land neemt de druk op het stroomnet eveneens toe. De versnelde elektrificatie van huishoudens, bedrijven en de mobiliteit brengt nieuwe uitdagingen met zich mee en leidt onder meer tot een hoge netbelasting tijdens de piekuren. Elia waarschuwde eerder al voor overschotten omwille van de grote hoeveelheden hernieuwbare energie op zonnige dagen. Om dergelijke overbelasting te vermijden en de infrastructuur te versterken, investeert zowel netbeheer Fluvius als hoogspanningsnetbeheerder Elia fors.

Zelfverbruik

Met de toenemende druk op het stroomnet groeit ook de rol van de huishoudens en industrie. Zowel de federatie van energieleveranciers als de netbeheerders en overheden pleiten voor een flexibeler energieverbruik. Dat moet tegelijk lagere prijzen met zich mee brengen.

Dergelijke win-winsituatie ontstaat onder meer bij een hoger zelfverbruik van zonnestroom. Alle door jouw zonnepanelen opgewekte stroom die je meteen verbruikt, hoef je immers niet op het stroomnet te plaatsen. Dat is goed nieuws voor het stroomnet, maar ook voor je portemonnee. Je betaalt in dat geval geen verbruikskosten. Bovendien ligt de terugleververgoeding die jouw energieleverancier betaalt voor de stroom die je op het net plaatst, bedroevend laag. Met 5 eurocent per kilowattuur weegt die al lang niet op tegen de veel hogere verbruikskosten (gemiddeld 34 eurocent per kilowattuur).

De Stroomvoorspeller van de Vlaamse overheid geeft je telkens een indicatie van de te verwachten zonneproductie in de loop van de dag. Het laat je toe om via toestellen met startuitstel of slimme apps je verbruik op die gunstige momenten af te stemmen.

Dynamisch energietarief

Als het van energie-experts afhangt, beschikt elke consument binnen afzienbare tijd over een dynamisch energietarief. Dergelijk tarief volgt de uurprijzen op de energiemarkt en stimuleert de consument om energie te verbruiken op de goedkoopste momenten. Bij negatieve stroomprijzen betalen aanbieders van dynamische energiecontracten je zelfs om stroom te verbruiken en op die manier het overaanbod op te vangen.

Nagenoeg alle energieleveranciers pakken vandaag uit met dergelijk dynamisch tarief. Ze publiceren de uurprijzen voor de volgende dag op hun website, waardoor je het verbruik al dan niet met behulp van een energiemanagementsysteem slim aanstuurt. De app van jouw energieleverancier genereert daarbij telkens de nodige inzichten.

Thuisbatterij

De thuisbatterij kan in beide gevallen eveneens een rol van betekenis spelen. De piek in het stroomverbruik vindt traditioneel ’s ochtends en in de vooravond plaats. Dat valt samen met momenten waarop zonnepanelen minder stroom opwekken. Door een thuisbatterij te koppelen aan de zonnepanelen, kunnen consumenten de piek in de stroomvraag afdekken met de opgeslagen stroom uit de thuisbatterij. De overbelasting van het stroomnet neemt in dat geval af, terwijl de consument geen dure energie hoeft te verbruiken. Dat de Nederlandse netbeheerder Liander er nu zelfs een vergoeding voor overweegt, wijst op het nut van dergelijk gericht verbruik.

De meeste zonnepanelen zijn in serie verbonden met één centrale omvormer. Maar het is ook mogelijk om voor elk zonnepaneel een aparte omvormer te plaatsen. Dergelijke micro-omvormers leveren verschillende voordelen. Hoe dragen ze bij tot het rendement van jouw installatie en zijn ze de meerprijs waard? Mijnenergie.be zocht het uit.

Een opstelling met één omvormer voor alle panelen heet in vaktermen een stringsysteem. Bij zo’n oplossing hangt het rendement sterk af van het slechtst presterende paneel. Heb je veel last van schaduw op je dak, door bijvoorbeeld een dakkapel, schoorsteen of bomen in de buurt? Of hopen er zich veel bladeren en vuil op, dan trekt dat ene paneel het totaalrendement naar beneden. Met aparte micro-omvormers werken zonnepanelen onafhankelijk van elkaar. Een zonnepaneel in de schaduw heeft geen invloed op de opbrengst van de andere panelen. Elk paneel levert op die manier de maximale opbrengst.

Pluspunten micro-omvormer

Een bijkomend voordeel is dat het systeem niet langer afhankelijk is van één centrale omvormer. Wanneer die het laat afweten, zal je immers even geen zonne-energie genereren. Bij modules met een micro-omvormer gaat het opwekken van zonne-energie voor de andere panelen gewoon door. Een centrale omvormer koppel je aan een maximaal piekvermogen en bijgevolg ook een maximum aantal zonnepanelen. Bij een micro-omvormer geldt die beperking niet, waardoor je de installatie gemakkelijker uitbreidt. Een micro-omvormer is bovendien kleiner en bevindt zich achter de zonnepanelen. Je hoeft dus geen aparte omvormer naast de meterkast te plaatsen. Dat is praktisch handiger, maar maakt ze wel moeilijker bereikbaar voor herstellingen. Met micro-omvormers kan je de opbrengst van elk zonnepaneel bovendien afzonderlijk controleren.

Meerprijs

Nagenoeg alleen maar voordelen, lijkt het dus. Dat een centrale omvormer toch vaak de populairste keuze blijkt, valt vooral toe te schrijven aan het prijsverschil. Voor een basisuitvoering van een micro-omvormer betaal je tussen 150 en 200 euro. Plaats je tien panelen, dan heb je er meteen ook tien nodig. Terwijl voor een centrale omvormer – afhankelijk van het geïnstalleerde vermogen aan zonnepanelen en het type en merk – ongeveer 1.000 euro kan volstaan.

Wanneer voordelig?

Leveranciers maken zich sterk dat je dat prijsverschil door het hogere rendement per paneel snel terugverdient. Veel hangt af van de mate waarin één of enkele panelen het totaalrendement bij een klassieke, centrale omvormer beknotten. Zijn de panelen goed georiënteerd en is er slechts minimale schaduw, dan zal een centrale omvormer meestal volstaan.

Zowel Elia als de federatie voor energieleveranciers pleiten voor een supply split. Het spitst jouw energieverbuik open en biedt de mogelijkheid om meerdere elektriciteitscontracten aan je digitale meter te koppelen. De leveringssplitsing moet het bijvoorbeeld mogelijk maken om een dynamisch tarief aan te wenden voor toestellen zoals de elektrische wagen en een vast of variabel tarief voor toestellen die continu in gebruik zijn.

De Vlaamse energieregulator VREG heeft netbeheerder Fluvius in gebreke gesteld voor aanhoudende IT-problemen. Door die problemen krijgen duizenden gezinnen en kmo’s al maandenlang geen energiefacturen meer en kunnen ze geen voorschotten betalen.

Door de technische problemen bij Fluvius zijn de EAN-nummers – dat zijn codes om leveringspunten te identificeren – van meer dan 20.000 gezinnen en kmo’s al weken of zelfs maanden geblokkeerd. Bij 4.000 dossiers slepen de problemen zelfs al langer dan een half jaar aan. Het gevolg is dat de eindafrekening voor de consument veel te lang op zich laat wachten en leverancierswissels moeilijk verlopen.

Loopt jouw energiecontract binnenkort ten einde? Dan stellen de leveranciers alles in het werk om jou het hof te maken. In totaal afficheren negen spelers meer dan vijftig verschillende welkomstkortingen. Een gezin met een doorsnee verbruik boekt zo op jaarbasis tot wel 500 euro voordeel ten opzichte van de standaardprijzen. Maar wat is de achterliggende strategie en is het plaatje wel zo aantrekkelijk als het lijkt? Mijnenergie.be zocht het uit.

Wie overstapt naar de variabele stroomprijs Flow Indexed van Engie geniet een korting van 309 euro tijdens het eerste contractjaar. En bij verschillende aardgasleveranciers ligt er een voordeel van 200 euro en meer voor je klaar. Daarmee zijn de welkomstkortingen weer helemaal terug. Tijdens en in de nasleep van de energiecrisis vielen er amper zaakjes te doen. Integendeel zelfs, aangezien verschillende spelers toen een klantenstop hadden.

Mikken op langetermijnengagement

Vandaag oogt de situatie anders. De leveranciers tonen opnieuw vertrouwen in de marktevolutie op de energiebeurzen. Ze ondernemen forse inspanningen om de potentiële klant voor zich te winnen en mikken op een langetermijnengagement. Daar haken de welkomstkortingen op in. Ze gelden meestal enkel voor het eerste contractjaar, maar studies van de energieregulatoren wezen eerder al uit dat de meeste gezinnen hun contract nadien stilzwijgend verlengen. Eenmaal de klant overtuigd, is de kans reëel dat die ook de daaropvolgende jaren aan boord blijft. Wil je jaar na jaar van een voordeel genieten, dan doe je er dus goed aan om aan het einde van het contractjaar de actuele tariefvoorwaarden en welkomstkortingen naast elkaar te leggen.

De ene welkomstkorting is de andere niet

Goed om te weten is dat welkomstkortingen sterk van elkaar verschillen. Waar je maximaal voordeel uit puurt, hangt af van jouw energieverbruik. Consumenten met een hoge stroom- of aardgasbehoefte halen het meeste uit een kilowattuurkorting. Gezinnen met een relatief laag verbruik puren de grootste winst uit een vaste, verbruiksonafhankelijke korting. Sommige leveranciers afficheren een combinatie van beide voordeeltypes. Tot slot raden we aan om je niet blind te staren op de welkomstkortingen. Mogelijk biedt een leverancier een veel lagere basisprijs, die onder de all-inprijzen inclusief kortingen duikt.

Conclusie

Welkomstkortingen ogen aanlokkelijk, maar staan niet noodzakelijk garant voor de laagste energiefactuur. Bovendien maken de verschillende kortingformules het de consument er niet eenvoudiger op. Aan de hand van een energievergelijker genereer je automatisch een overzicht van de optimale totaaloplossing voor jouw situatie.

Experts beschouwen het als een belangrijk onderdeel van onze energietoekomst, maar toch raakt energiedelen nauwelijks van de grond. De kosten die de meeste leveranciers voor zowel de deler als ontvanger aanrekenen fnuiken het rendement. Eneco heeft die vergoeding recent nagenoeg verdubbeld tot 124,63 euro op jaarbasis. Een overzicht van alle kosten vind je terug via volgende link: https://www.mijnenergie.be/veel-gestelde-vragen-energie/articles/18157810840087-Wat-kost-energiedelen/

Voor amper 299 euro schaf je bij Lidl Duitsland binnenkort twee balkonzonnepanelen van 415 wattpiek aan, inclusief omvormer. Die zonnepanelen plaats je zelf. Je plugt ze gewoon in via de stekker en klaar is kees. Maar kan dat ook in België en is het wel een goed idee? Mijnenergie.be zocht het uit.

Bij het opwekken van zonne-energie vallen appartementsbewoners doorgaans uit de boot. Het is vandaag wel al mogelijk om energie van het gemeenschappelijke dak onderling tussen de eigenaars te delen en te verkopen, maar dat initiatief geraakt vooralsnog niet echt van de grond. Met balkonzonnepanelen neem je als bewoner het heft helemaal zelf in handen. Het volstaat om ze via beugels aan de reling te bevestigen, de omvormer aan te sluiten en de zonnepanelen via een kabel met een stekker in het stopcontact te stoppen.

Subsidies in Duitsland, toegelaten in Nederland

Duitsland loopt al langer warm voor balkonzonnepanelen. Berlijn voorziet zelfs subsidies tot 500 euro voor plug-inpanelen met een vermogen tot 800 wattpiek. Registratie bij de lokale netbeheerder is niet langer vereist. In Nederland is een installatie tot 600 wattpiek toegelaten en valt ze buiten de bouwwetgeving.

Mag het in België?

Aan de Belgische balkons vallen er vooralsnog geen zonnepanelen te spotten. Al komt daar mogelijk verandering in. Synergrid, de koepelorganisatie van de netbeheerders in ons land organiseerde enkele maanden geleden een consultatieronde, waarin ze naging of zonnepanelen en thuisbatterijen  ‘zonder vaste verbinding’ al dan niet toegelaten mogen zijn. “Er loopt bij Synergrid inderdaad een traject om ook decentrale productie-eenheden zonder vaste verbinding te mogen aansluiten. Momenteel is dat namelijk expliciet verboden”, legt Liesbeth Van Steenberghe uit.

De mogelijke aanpassing van de voorschriften behelst plug & play zonnepanelen en batterijen, maar mogelijk ook on-board chargers voor elektrische voertuigen, mobiele batterijcontainers voor festivals en dergelijke. “Momenteel is er nog overleg aan de gang met verschillende partijen, onder meer rond de aspecten op het vlak van de terugleververgoeding en de EPB/C-wetgeving. De huidige timing voorziet een publicatie van het amendement tegen november 2024, op voorwaarde dat de drie gewestelijke regulatoren groen licht geven. De inwerkingtreding zou dan tegen mei 2025 plaatsvinden.”

Eén van de grootste bekommernissen situeert zich op het vlak van brandveiligheid. Energie-experts opperen dat balkonzonnepanelen niet zonder gevaar blijven. “Ze kunnen het net bijvoorbeeld onder spanning houden en dus een veiligheidsrisico creëren wanneer je de elektriciteit in huis uitschakelt om eraan te werken”, stelde energie-expert Dirk Van Evercooren eerder al. Volgens Synergrid moeten de toestellen evenwel gehomologeerd zijn voor de Belgische markt, waardoor dat probleem zich niet zou stellen.

Wat met het rendement?

Enrico De Vries van de Nederlandse verdeler Balkonzon becijferde het in Solar Magazine als volgt voor zijn panelen: “De gemiddelde jaarlijkse opbrengst van een systeem met 2 zonnepanelen van 270 wattpiek aan een balkon met een oriëntatie op het zuiden is 554 kilowattuur. Met een energietarief van ongeveer 40 eurocent per kilowattuur, bespaar je  jaarlijks circa 220 euro. Je betaalt bij Balkonzon 800 euro voor een set, wat resulteert in een  terugverdientijd van ongeveer vier jaar.”

Het betekent dat de terugverdientijd bij Lidl, gezien de lage aankoopprijs, nog een pak lager moet liggen. Al gelden er enkele belangrijke nuances. In Vlaanderen kan je het maximale vermogen normaal gezien nooit benutten. Voor klassieke zonnepanelen geldt daarom een correctiefactor van 0,85. Een zonnepaneelsysteem met een vermogen van 1000 wattpiek op jaarbasis wekt zo maximaal 850 kilowattuur stroom op. Bovendien mag je ervan uitgaan dat het rendement van verticaal geplaatste zonnepanelen lager ligt dan bij zonnepanelen met een ideale hellingshoek van 30 tot 40 graden. Tot slot hou je er ook best rekening mee dat de  vereniging van mede-eigenaars mogelijk uit veiligheidsoverwegingen en omwille van het esthetische plaatje het idee van de balkonzonnepanelen niet meteen genegen is.

Grégoire Dallemagne, die ook CEO is van Luminus, volgt zichzelf op als voorzitter van FEBEG, de sectorfederatie voor energie. FEBEG heeft ook Vincent Verbeke, CEO van Engie Belgium, benoemd tot nieuwe vicevoorzitter.

Grégoire Dallemagne is zeer vertrouwd met FEBEG, aangezien hij al voorzitter was tussen 2015 en 2018 en daarna van 2021 tot nu. Dit nieuwe voorzitterschap komt op een cruciaal moment voor de elektriciteits- en gassector. De ervaring van de voorzitter zal van onschatbare waarde zijn bij het sturen van de kwesties van de sector in de komende wetgevingsperiode.

Grégoire Dallemagne, verkozen voorzitter van FEBEG: “Ik wil de raad van bestuur van de FEBEG van harte bedanken voor het vertrouwen dat ze in mij hebben gesteld door mij opnieuw te verkiezen tot voorzitter voor de komende drie jaar. Ik feliciteer Vincent Verbeke met zijn verkiezing tot vicevoorzitter. De komende jaren zullen cruciaal zijn voor de transformatie van ons energiesysteem, dat centraal staat in onze samenleving. Ons doel is duidelijk: bij FEBEG zetten we ons in, samen met alle stakeholders, om een inclusieve CO2-vrije energietoekomst voor België te creëren, die bijdraagt tot de bevoorradingszekerheid tegen de laagste totale systeemkost.“