Oktober was in Ukkel een gemiddelde neerslagmaand. Het grondwaterpeil blijft echter hoger dan normaal. Op 86% van de meetplaatsen registreert de VMM normale tot zeer hoge grondwaterstanden voor de tijd van het jaar. De 14-daags gemiddelde debieten nemen op de meeste plaatsen toe.

Van zaterdag 22 maart tot en met zondag 30 maart 2025 staat de Week van het Water weer voor de deur, een periode vol inspirerende wateractiviteiten door heel Vlaanderen. Deze campagne biedt een unieke kans om de aandacht voor water in Vlaanderen te versterken, vooral rond Wereldwaterdag op 22 maart.

Aan het Tivolipark in Mechelen start de VMM deze week aan de vijfde en laatste zone van de oeverherstel van de Vrouwvliet. Betonnen oeverelementen verdwijnen en de oevers verflauwen. De voormalige parking wordt onthard en er komt een vlonder en bloemenweide. De Vrouwvliet krijgt een ecologische opsteker.

In de Antwerpse haven zijn de concentraties van verschillende componenten van vluchtige organische stoffen (VOS) in 2023 lager dan in 2021. Dit blijkt uit de metingen van de Vlaamse Milieumaatschappij. De gerichte inspecties door de afdeling Handhaving van het Departement Omgeving met emissiebeperkende maatregelen blijken effect te hebben. Een verdere opvolging is wel noodzakelijk.

Klimaatadaptatiescans (KA-scans) leveren gemeenten inzichten in adaptatiemogelijkheden op hun grondgebied en handvaten voor een adaptatiestrategie op langere termijn. De eerste drie KA-scans zijn in volle ontwikkeling.

Sinds 1 oktober 2024 is er een nieuwe internationale wetgeving van kracht in België, Nederland, Luxemburg, Duitsland, Frankrijk en Zwitserland. Die beperkt in sterke mate de uitstoot van milieuverontreinigende gassen naar de lucht vanuit binnenvaart tankschepen.

VITO onderzocht samen met de VMM en Transport & Mobility Leuven de effecten van twintig lokale mobiliteitsmaatregelen op luchtkwaliteit. De conclusies van het onderzoek zijn gebundeld in een studie. Wil je weten welke maatregelen efficiënt zijn om de luchtkwaliteit lokaal te verbeteren?

In Nevele (Deinze) zat de Poekebeek tot voor kort in een recht betonnen keurslijf. De VMM brak het uit en herstelde de oude meanderbochten in ere. Het water krijgt meer ruimte en vissen kunnen er weer volop zwemmen. Het project maakt deel uit van de Blue Deal.

Bier brouwen vergt veel water. Daarom zetten de Green Deal Brouwers sterk in op waterbesparing en andere waterbronnen. Z-Water maakte een reportage over hoe Brouwerij Huyghe in Melle er hard aan werkt om de "duurzaamste brouwer in Vlaanderen" te worden.

De voorbije maanden vingen we kwabalen op de Demer en haar zijlopen Herk, Zwarte Beek en Winterbeek. Die werden in 2023 als larfjes uitgezet. Ecologisch beekherstel en vernatting helpen deze zeldzame vissen succesvol opgroeien en verspreiden.

In Ronse zijn deze zomer op verschillende meetplaatsen nabij textielbedrijven verhoogde PFAS-waarden gemeten in de depositie: de PFAS die uit de lucht neerkomt in de omgeving (bv. via regen). Omdat het om een beperkte set van meetresultaten gaat, is het nog te vroeg om uitspraken te doen over de impact op de gezondheid en de leefomgeving.

De VMM publiceert jaarlijks een drinkwaterbalans met kerncijfers van de waterproductie en -levering in Vlaanderen. Daaruit blijkt al enkele jaren een dalende trend in het drinkwaterverbruik. In 2023 werd het laagste verbruik in 20 jaar tijd geregistreerd.

De nieuwe luchtkwaliteitsrichtlijn is op 14 oktober definitief goedgekeurd door de Raad van de Europese Unie. In deze richtlijn zijn de luchtkwaliteitsnormen die tegen 2030 gehaald moeten worden in Vlaanderen verstrengd. Dat moet de impact van de luchtvervuiling verminderen, zowel op onze gezondheid als op de natuurlijke ecosystemen. De richtlijn wil op lange termijn evolueren naar een gifvrij milieu.

Vanaf half oktober ontvangen gezinnen die grondwater gebruiken in Vlaanderen het heffingsbiljet 2024. Het bedrag dat je betaalt, draagt bij aan de zuivering van afvalwater.

Bier brouwen vergt veel water. Daarom zetten de Green Deal Brouwers sterk in op waterbesparing en andere waterbronnen. Z-Water maakte een reportage over hoe Brouwerij Huyghe in Melle er hard aan werkt om de "duurzaamste brouwer in Vlaanderen" te worden.

September was in Ukkel de 12de opeenvolgende maand met meer neerslag dan gemiddeld. Zowel het grondwaterpeil als de 14-daags gemiddelde debieten blijven hoog en stijgen tegenover vorige maand. Op 97% van de meetplaatsen registreert de VMM normale, hoge tot zeer hoge grondwaterstanden voor de tijd van het jaar (vorige maand: 93%). Voor de debieten is dat 90% (vorige maand: 87%).

Het UNECE (United Nations Economic Commission for Europe) Protocol inzake de uitstoot en overbrenging van verontreinigende stoffen (PRTR-Protocol) streeft naar toegankelijkere milieu-informatie voor het brede publiek. Transparantie over de verontreiniging door bedrijven en andere bronnen draagt bij tot de preventie en vermindering van milieuverontreiniging. Het leidt ook tot grotere verantwoordelijkheidszin en inspraak van het publiek bij de besluitvorming op milieugebied. Vlaamse administraties (VMM en OVAM) vulden een vragenlijst in over de realisatie van de doelstellingen vastgelegd in het Protocol. Die wordt nu voorgelegd voor een openbare raadpleging, zodat het publiek hierop commentaar kan geven.

In 2023 ging de luchtkwaliteit er voor bijna alle stoffen op vooruit. De belangrijkste verklaringen hiervoor zijn de dalende uitstoot en het gunstige weer zonder lange smogepisodes. Luchtvervuiling blijft wel een grote invloed hebben op onze gezondheid, de natuur en de landbouw.

Om een doorgedreven en wetenschappelijk onderbouwd beleid te voeren, is het voor overheden cruciaal om alle beschikbare data op elkaar af te stemmen. Aan deze behoefte komt het project CityTRAQ tegemoet, dat uitgevoerd wordt in opdracht van de Europese Commissie onder leiding van de VMM. Het doel van dit project is om de luchtkwaliteit in kaart te brengen. De stad Brugge, die een eigen luchtkwaliteitsactieplan op poten zette, stapte mee in het project en speelt een belangrijke rol als dataleverancier.

Elke zomer is het extra uitkijken voor de verzilting van waterlopen aan de kust. Tientallen sensoren meten daarom continu de toestand. Het dashboard dat de resultaten visualiseert voor watergebruikers en beleidsmakers is nu vernieuwd en uitgebreid.

De pluviale overstromingskaarten tonen waar er zich lokaal wateroverlast of overstromingen kunnen voordoen door hevige neerslag. Tijdens zware neerslagevents bewezen ze al hun meerwaarde. Ze maken deel uit van de overstromingsgevaar- en risicokaarten en vormen een onderdeel van de watertoetskaarten die raadpleegbaar zijn via waterinfo.be. Met de pluviale kaarten gaan ontwerpers en overheden aan de slag om werk te maken van een klimaatbestendige leefomgeving.

Begin deze eeuw was de otter uitgestorven in Vlaanderen. Recent zien we hem weer sporadisch verschijnen. De otter speelt een belangrijke rol voor onze biodiversiteit en fungeert als ambassadeur van proper water en natte natuur. De VMM zet daarom een samenwerking op met de gemeente Breda en Waterschap Brabantse Delta voor het Europese Interreg-project ‘Otter over de grens’. Samen willen we het leefgebied en de leefomstandigheden van de otter in Vlaanderen en Nederland respectievelijk vergroten en verbeteren, zodat bestaande otterpopulaties over de grens heen met elkaar verbonden kunnen worden.

Met de PROJECT-tool van de VMM kan je ontwerpvarianten van ruimtelijke projecten scoren naar klimaatbestendigheid. Nu kan je gemakkelijk bestaande plannen (bijvoorbeeld in CAD-formaat) na omzetting in kaartlagen (shapefiles) inladen om te zien of ze de effecten van klimaatverandering (hittestress, droogte, wateroverlast) in de komende decennia opvangen. De ontwerpen moeten dus niet langer manueel worden ingetekend.

De VMM behaalde voor de faciliteiten van haar datacenters een ISO 27001-certificering, een wereldwijd erkende norm die staat voor kwaliteitsvolle bescherming van informatie. Dee VMM hecht veel belang aan informatieveiligheid. Deze certificering is een belangrijke mijlpaal in de werking van de VMM-datacenters en de bescherming van onze data.

In november 2023 werd de Westhoek zwaar getroffen door wateroverlast. De Vlaamse Regering keurde daarom eind vorig jaar een pakket maatregelen goed voor de verdere aanpak van waterveiligheid en duurzaam waterbeheer in de streek. De VMM gaat nu aan de slag met de herinrichting van de Grote Beverdijkvaart en Koolhofvaart en met slibruimingen in de Stenensluisvaart en de Houtensluisvaart.

Op 22 maart 2025, Wereldwaterdag, geeft de VMM samen met partners en organisaties in heel Vlaanderen opnieuw het startschot van de Week van het Water. Tot en met 30 maart staat water in Vlaanderen centraal tijdens een week vol inspirerende activiteiten

Tussen de spoorweg in Landegem en de Veldestraat in Merendree kronkelt de Oude Kale opnieuw door het landschap. Met dit beekherstel wil de VMM de waterloop gezonder maken en de natuurwaarde een boost geven. In het centrum van Landegem, waar de Oude Kale in 2017 werd hersteld, zijn de effecten op de waterkwaliteit al zichtbaar.

Langs het fietspad de Lievetragel in Waarschoot (Lievegem) verving de VMM recent het pompgemaal tussen de Lieve en het Brakeleiken door een stuw. De stuwconstructie regelt het waterpeil van beide waterlopen, is energiezuiniger en vraagt minder onderhoud. Ze is belangrijk voor drinkwatervoorziening in het noorden van Oost-Vlaanderen en beschermt de omgeving tegen wateroverlast en droogte. Ook vissen kunnen nu vrij migreren tussen de twee waterlopen.

Augustus toonde een gevarieerd neerslagbeeld met enkele hevige regendagen in de eerste helft van de maand. Lokaal waren er wel grote verschillen in de neerslagtotalen. Op 93% van de meetplaatsen registreert de VMM dan ook normale, hoge tot zeer hoge grondwaterstanden voor de tijd van het jaar. Het grondwaterpeil blijft algemeen veel hoger dan normaal, maar wel wat minder uitzonderlijk dan de voorbije maanden. De 14-daags gemiddelde debieten bleven gelijk of daalden naar een eerder normale situatie.

Augustus toonde een gevarieerd neerslagbeeld met enkele hevige regendagen in de eerste helft van de maand. Lokaal waren er wel grote verschillen in de neerslagtotalen. Op 93% van de meetplaatsen registreert de VMM dan ook normale, hoge tot zeer hoge grondwaterstanden voor de tijd van het jaar. Het grondwaterpeil blijft uitzonderlijk hoog, al stellen we een lichte daling vast tegenover vorige maand. De 14-daags gemiddelde debieten bleven gelijk of daalden naar een eerder normale situatie.

Op 26 augustus start de Vlaamse Milieumaatschappij met de slibruiming van de sedimentvang op de Dijle in Egenhoven (Leuven). Door het opgehoopte slib er weg te halen verbetert de waterkwaliteit van de Dijle en zijn minder slibruimingen nodig in het centrum van Leuven. Ook de kans op wateroverlast daalt.

Ondanks het zonnige en warme maandeinde, was juli natter dan gemiddeld. Op 99% van de meetplaatsen registreert de VMM normale, hoge tot zeer hoge grondwaterstanden voor de tijd van het jaar. Dat blijft uitzonderlijk. Voor een gelijkaardige situatie moeten we terugkeren naar begin augustus 2016. De 14-daags gemiddelde debieten van de onbevaarbare waterlopen dalen naar een normale situatie.

Op maandag 5 augustus start de bouw van de boogvormige fiets- en voetgangersbrug aan de Grote Steunbeer, de oude stuw aan Saspoort. Tijdens de werken wordt omwille van de veiligheid de huidige betonnen brug afgesloten. Als alles volgens de vooropgestelde planning verloopt, gaat de nieuwe brug eind april 2025 open. Tot dan volgt fiets- en wandelverkeer tussen Schaffen en Diest een omleiding via Schoonaerde (N29) en de Omer Vanaudenhovelaan (R26). Enkel wanneer de werken het toelaten wordt de huidige brug tijdelijk beschikbaar gesteld.

Na negen opeenvolgende maanden met meer neerslag dan gemiddeld, blijft het grondwaterpeil uitzonderlijk hoog. Op 99% van de meetplaatsen registreert de VMM normale, hoge tot zeer hoge grondwaterstanden voor de tijd van het jaar. De 14-daags gemiddelde debieten van de onbevaarbare waterlopen blijven hoog.

In Oostende kregen de buurtbewoners van het project “De Vernieuwde Stad” toelichting over het project tijdens een bewonersvergadering. Dit najaar gaat het project de volgende fase in met het indienen van de omgevingsvergunning . De start van de eerste bouwfase is voorzien voor midden 2026. Drie verouderde appartementsblokken met 407 appartementen worden vervangen door 485 wooneenheden in dertien kleinere kwalitatieve, duurzame gebouwen rond drie centrale groene pleinen. De VMM legt er, als beheerder, het Provinciegeleed gedeeltelijk open.

Op 21 juni 2024 keurde de Vlaamse Regering de Grondwatertrein definitief goed. Dit wijzigingsbesluit op de VLAREM heeft als doel het beheer van het grondwater te verbeteren. De wijzigingen hebben betrekking op thema’s zoals grondwaterwinning (waaronder bemaling en drainage), circulair watergebruik, droogleggingsprojecten, geothermie…

Woensdag werden hoge ozonconcentraties in de lucht gemeten. De Europese informatiedrempel van 180 microgram per kubieke meter lucht werd lokaal op 2 meetplaatsen overschreden. Ook donderdag zullen de ozonconcentraties overal in Vlaanderen in de namiddag hoog oplopen.

Op 19 juni ondertekende de VMM, samen met andere Vlaamse overheidsdiensten, steden en gemeenten en vertegenwoordigers van bedrijven uit de distributie-, retail- en bouwsector, de kaderovereenkomst voor een emissievrije belevering van onze steden. De komende maanden wordt deze overeenkomst aan de nieuwe regering voorgelegd zodat de eerste zero-emissiezones voor stedelijke logistiek vanaf 2027 kunnen worden ingevoerd.

Op 5 en 6 juni werd een startconferentie georganiseerd van het Europees project FlashFloodBreaker. De opzet van het project is om schade door noodweer en overstromingen te beperken. Als partner van dit project zorgen we ervoor dat onze voorspellingssystemen gebruiksvriendelijker zijn voor professionele eindgebruikers zoals hulp- en crisisdiensten.

Affligem, Liedekerke en Denderleeuw zijn zeer gevoelig voor overstromingen. Dat is ook het geval bij de monding van de Bellebeek in de Dender. Om het water het hoofd te bieden, wordt op verschillende fronten tegelijk gewerkt.

Voertuigen zijn een belangrijke bron van luchtverontreiniging. Een klein deel van de vloot is verantwoordelijk voor een relatief groot aandeel in de totale verkeersuitstoot. Om die uitstoot te verminderen, werkt de VMM samen met MOW (het Departement Mobiliteit en Openbare Werken) en met GOCA Vlaanderen, de sectorfederatie van de Vlaamse ondernemingen voor autokeuring. VMM-expert Roel Vaneerdeweg licht toe hoe we samen de verkeersuitstoot aanpakken.

De pluviale overstromingskaarten tonen de overstromingskans door hevige neerslag voor zowel het huidig als toekomstig klimaat. Ze zijn ondertussen via onder meer de watertoets goed ingeburgerd en bewezen tijdens zware neerslagevents al hun meerwaarde. In een webinar op 26 augustus legt de VMM uit welke actualisaties we zullen doorvoeren en welke bijdrage jij daarbij kan leveren.

Ben je betrokken bij de opmaak van de lokale beleidsplannen? Zorg je voor de uitvoering ervan? Wij bundelen voor jou de belangrijkste milieu-uitdagingen van de komende jaren en reiken mogelijke oplossingen aan in een handige publicatie. Download ze hier.

Vorige maand werd het centrum van Moelingen (Voeren) geconfronteerd met zware overstromingen. De Berwijn, die de gemeente doorkruist, trad buiten haar oevers en zette het ganse centrum blank. Op vraag van de VMM voert River Cleanup een grootschalige opruimactie uit langs de rivier. De eerste dag werd er ongeveer 1,5 ton zwerfvuil opgehaald.

De zeer natte meimaand en lente beïnvloedt het grondwaterpeil: op 99% van de meetplaatsen registreert de VMM normale, hoge tot zeer hoge grondwaterstanden voor de tijd van het jaar. Een gelijkaardige nat begin van juni kwam sinds de eeuwwisseling nog niet voor. De 14-daags gemiddelde debieten stijgen in het oosten en dalen veelal in het westen van Vlaanderen.

Langs de Woluwelaan (R22) in Zaventem, ter hoogte van de Frans Smoldersstraat in deelgemeente Sint-Stevens-Woluwe, opende het gloednieuwe park Woluwedal. De VMM bracht er de Woluwerivier terug naar de oppervlakte en gaf haar een kronkelend profiel. Samen met de gemeente Zaventem en een consortium van lokale partners, transformeerde dit gebied naar een robuuste vallei van 5,5 hectare met ruimte voor natte natuur, bos en recreatie.

Vlaamse en Nederlandse organisaties slaan de handen ineen voor het grensoverschrijdende project Weerbaar Dommelland. De Vlaamse Milieumaatschappij, het Waterschap de Dommel, de gemeente Eindhoven, de stichting Museum Eindhoven, de provincie Noord-Brabant, de stad Peer, de gemeente Pelt en de gemeente Valkenswaard werken samen over de grenzen heen aan een klimaatrobuust en veerkrachtig watersysteem in de Dommelvallei.

Water stopt niet aan grenzen. We moeten altijd samenwerken aan een beter waterbeheer om mooie resultaten te boeken. Het Europese Life Belini project, waarin de VMM een van de leidende partners is, is daar een goed voorbeeld van. Ruim over halfweg de projectperiode tonen we de meest in het oog springende resultaten.

Sinds 2021 werkt de VMM mee aan het Europese Horizon 2020-project COMPAIR. Dit project ontwikkelt technologie op maat van burgers en lokale beleidsmakers en experimenteert samen met hen om zo de impact van maatregelen en gedragsverandering te vergroten. De VMM speelt een cruciale rol bij de technologische ontwikkeling en het ontwikkelen van een effectiever luchtbeleid op basis van de verkregen data. Daarnaast stimuleert de VMM de betrokkenheid van burgers en gaat ze gedragsveranderingen na.