Bij energiedelen deel je opgewekte stroom van jouw zonnepanelen met met iemand anders, zoals een familielid, een vriend of buur. Daarnaast is het ook mogelijk om energie te delen met een eigen tweede verblijf. Energiedelen is kosteloos, dit wil zeggen dat je gratis je energie deelt met anderen. Sommige energieleveranciers rekenen wel extra kosten aan, die doorwegen op het rendement van energiedelen. Vlaams minister voor Energie Melissa Depraetere (Vooruit), wil daar nu paal en perk aan stellen. Dat meldt Het Nieuwsblad.

Sinds het voorjaar van 2022 kan je in Vlaanderen zonnestroom die je zelf niet gebruikt wegschenken of doorverkopen. Die stroom deel je bijvoorbeeld tussen jouw verschillende eigendommen, binnen energiegemeenschappen en met bewoners van hetzelfde appartementsgebouw. Daarnaast is het mogelijk om de elektriciteit van jouw zonnepanelen te verkopen aan buren, familie, vrienden of wie dan ook interesse toont. Die partijen komen onderling een prijs overeen, waar iedereen idealiter voordeel uit haalt.

Met kosten die bij sommige energieleveranciers oplopen tot 150 euro voor zowel de energiedeler als -ontvanger, blijkt energiedelen in de praktijk evenwel zelden rendabel. Minister Depraetere wil dat netbeheerder Fluvius de volledige administratie voor energiedelen zo veel mogelijk automatiseert en “integreert in bestaande marktprocessen”. Die inspanningen moeten ervoor zorgen dat de administratieve last voor energieleveranciers zo veel mogelijk wegvalt en energiedelen goedkoper wordt.

De ksoten voor energiedelen per leverancier vind je via volgende link: https://www.mijnenergie.be/veel-gestelde-vragen-energie/articles/18157810840087-Wat-kost-energiedelen/

De Vlaamse energieregulator VREG heeft de distributienettarieven voor elektriciteit en aardgas voor 2025 goedgekeurd. Concreet betaalt een gezin in 2025 € 120 (+33%) meer nettarieven voor elektriciteit en € 15 (+6%) meer nettarieven voor aardgas. Ook de nettarieven voor bedrijven stijgen.

De distributienettarieven verschillen van netbeheerder tot netbeheerder. Door de herschikking van de distributienetgebieden begin 2025 worden de onderlinge verschillen minder groot. Voor gezinnen en bedrijven die door de wijzigingen onder een andere netbeheerder vallen, kan de evolutie van de nettarieven beduidend anders dan gemiddeld zijn. Naast de jaarlijkse distributienettarieven heeft de VREG ook de aansluittarieven en de tarieven voor diensten op aanvraag van netgebruikers voor 2025 vastgelegd.

Wat betekent dat voor een doorsnee gezin?

Een gezin met een elektriciteitsverbruik van 3.500 kWh per jaar en een gemiddelde maandpiek van 4,26 kW betaalt gemiddeld € 483 (inclusief btw) nettarieven in 2025. Dat is € 120 of 33% meer dan in 2024. De sterke stijging heeft volgens de VREG voornamelijk te maken met:
• de forse toename (+ 80%) van de transmissienettarieven in 2025;
• de hogere rentes op de financiële markten en de noodzakelijke investeringen in het
elektriciteitsdistributienet;
• geen vergoeding in de Vlaamse begroting voor de kosten die de
distributienetbeheerders maken voor de opkoop van groenestroomcertificaten aan
minimumsteun.

Vanaf 1 januari 2025 is het voor eigenaars van zonnepanelen niet langer mogelijk om de plaatsing van de digitale meter uit te stellen. Maar wat gebeurt er met de energie-overschotten die je tijdens de komende lente en zomer nog opbouwt? Speel je die zomaar kwijt of is er een andere uitkomst? En wat als je erop rekende je huidige herfst- en winterverbruik in de lente en zomer van 2025 via je zonnepanelen te compenseren? Krijg je daar de kans nog toe? Mijnenergie.be stak zijn licht op bij Fluvius.

De terugdraaiende teller behoort binnenkort helemaal tot het verleden. Het uitstel voor de installatie van de digitale meter loopt eind dit jaar af. Die uitzonderingsregel gold voor gezinnen met zonnepanelen jonger dan vijftien jaar en geplaatst voor 2021. Het gaat om 403.000 woningen, appartementen en kleine bedrijven met zonnepanelen.

Buffer niet langer bruikbaar?

Nu de eerste uitnodigingen zijn verstuurd, rijzen enkele praktische vragen. Bij een terugdraaiende teller bouwen veel gezinnen tijdens de lente en zomer immers een energie-overschot op, waarmee ze hun herfst- en winterverbruik deels of volledig afdekken. Gebeurt de plaatsing van de digitale meter tijdens de late lente of de zomer van 2025, dan is die buffer niet langer bruikbaar om het hogere verbruik later op het jaar te compenseren. Wie op die manier een overschot van 1.000 kilowattuur opbouwt, dreigt dus een bittere pil te moeten slikken.

“Vrees onterecht”

Navraag bij Fluvius leert ons dat die vrees ongegrond is. “Wanneer we een digitale meter plaatsen op het moment dat de meterstand van de klant lager is dan bij zijn vorige jaarafrekening – en hij dus zonnestroom heeft opgespaard -, dan krijgt de klant dat saldo gecompenseerd”, licht woordvoerster Lara Lammens toe. “Nemen we als uitgangspunt dat je met de terugdraaiende teller 1.000 kilowattuur meer opgewekt hebt, dan je hebt verbruikt. In dat geval trekken wij na de plaatsing van de digitale meter die 1.000 kilowattuur af van de eerstvolgende eindafrekening. Je betaalt dus voor die 1.000 kilowattuur geen verbruikskosten.”

Gezinnen die hun jaarlijkse afrekening aan het einde van de winter ontvangen, opperen dan weer dat ze deze winter wel een prosumententarief betalen, terwijl ze de kans niet krijgen om het verbruik tijdens de lente en zomer te compenseren. “In de mate van het mogelijke vormt het jaarlijkse moment van meteropname voor ons een eerste leidraad voor de planning van de uitrol van de digitale meter bij eigenaars van zonnepanelen”, stelt Lara Lammens. “Alleen is het niet haalbaar om die altijd te volgen. Op zich maakt de timing ook niet zoveel uit. Elk opgebouwd saldo wordt immers automatisch gecompenseerd en de klant betaalt enkel een prosumententarief voor de maanden dat hij nog een terugdraaiende teller had.”

Volgt er een tussentijds factuur?

Fluvius geeft de leveranciers mee dat de plaatsing van de digitale meter geen trigger vormt voor een tussentijdse factuur of een vervroegde slotfactuur. Je ontvangt normaliter dus geen tussentijdse afrekening.

De Vlaming vindt weer zijn weg naar een vast energiecontract. Het aantal gezinnen dat voor een zekere prijs opteert, nam het voorbije jaar toe tot bijna 24% voor aardgas en 23% voor stroom. Maar wat indien je een jaar geleden op een contract met vast tarief hebt ingetekend? Deed je dan een goede zaak en hoe ziet het plaatje er vandaag uit?

Tijdens de energiecrisis verdween het vaste tarief volledig van het toneel. Wie zijn contract wou verlengen of een nieuw contract wou afsluiten, kon enkel een variabel tarief krijgen. Zo’n tarief beweegt op maand- of kwartaalbasis mee met de evoluties op de groothandelsmarkten: dalen de marktprijzen, dan betaal je minder, en vice versa.

Niet het geknipte instapmoment

Ondertussen bieden de meeste energieleveranciers al een tijdje opnieuw contracten met vaste tariefformules aan. Wat opvalt, is dat de instapprijzen hoger liggen dan voorheen. Met een soort van risicopremie dekken de leveranciers zich in voor het geval de marktprijzen tijdens de loop van het contractjaar sterk zouden stijgen. De prijs die de klant betaalt, blijft in dat geval stabiel, terwijl de leverancier wel een hogere prijs moet ophoesten om energie aan te kopen.

Wie in december 2023 een contract met vast tarief afsloot, betaalde een gemiddelde kilowattuurprijs van 19,38 eurocent voor stroom en 7,27 eurocent voor aardgas. Voor de volledigheid: het gaat hier om nettoprijzen, exclusief heffingen, taksen en btw. Wie vandaag een verbintenis met vastgeklikt tarief aangaat, betaalt daar nu 17,44 eurocent en 6,94 eurocent voor. In oktober lagen de tarieven zelfs nog een stuk lager. Achteraf gezien was december 2023 dus niet het geknipte instapmoment.

De variabele prijzen bevonden zich het hele jaar 2024 op een lager niveau dan de vaste prijzen van december 2023, een jaar geleden. Dat betekent dat je zou bespaard hebben door te kiezen voor een contract dat gewoon de marktprijzen volgt.

Geen algemeen scenario

Toch kunnen we niet zomaar stellen dat een variabel tarief sowieso de goedkoopste optie vormt. Sinds oktober zijn de marktprijzen stevig gestegen en het is onduidelijk in welke richting die curve zich de volgende maanden verderzet. Wie in oktober een contract met vast tarief tegen de toenmalige voorwaarden heeft afgesloten, zal aan het einde van de rit mogelijk wel een goede keuze voor zijn portemonnee hebben gemaakt.

Conclusie

Op een vast tarief teken je idealiter in wanneer de marktprijzen stevig gedaald zijn en een toekomstige prijsverhoging waarschijnlijk is. Je bent dan niet langer blootgesteld aan de grillen van de energiemarkt. De variabele prijzen stijgen in de daaropvolgende maanden mogelijk sterk genoeg om het effect van de risicopremie bij het vaste tarief ruimschoots te compenseren. Al kan natuurlijk niemand exact inschatten hoe de energiemarkten evolueren. Wie gemoedsrust verkiest, grijpt misschien toch best terug naar een vast tarief.