Met dubbel zoveel neerslag als gemiddeld zorgen de natte laatste weken voor een uitzonderlijk grondwaterpeil. In 96% van de meetplaatsen registreert de VMM normale, hoge tot zeer hoge grondwaterstanden voor de tijd van het jaar. Het is meer dan 20 jaar geleden dat het peil begin maart nog zo hoog stond. De 14-daags gemiddelde debieten van de onbevaarbare waterlopen zijn op alle meetplaatsen normaal, hoog tot zeer hoog.

Sinds de start van 2024 houdt de stad Gent de luchtkwaliteit nauwlettend in de gaten met behulp van 15 nieuwe sensorboxen die realtime metingen uitvoeren. De sensoren zijn ontworpen om de hoeveelheid stikstofdioxide (NO2) in de lucht te meten, een schadelijke stof voornamelijk afkomstig van wegverkeer. De komende twee jaar worden de sensoren op verschillende locaties in Gent ingezet. De VMM bewaakt de kwaliteit van de sensoren en biedt toegang tot de resultaten.

We moeten inventief zijn om ons waterbeleid klaar te maken voor de klimaatverandering. Daarom bracht de Coördinatiecommissie Integraal Waterbeleid (CIW) woensdag 7 februari 2024 tal van belanghebbenden samen in Brussel. Experts konden de meer dan 150 aanwezigen inspireren voor een klimaatadaptief waterbeleid.

Nog één maand en dan is het zover. Op 22 maart, de dag die wereldwijd erkend wordt als Wereldwaterdag, zetten we in Vlaanderen een tandje bij om het waterbewustzijn onder de Vlaamse burgers te vergroten via onze Week van het Water. Een hele week lang, en zelf iets langer, benadrukken we het belang van water in onze regio en moedigen we organisaties en partners aan om hun eigen werking rond water in de kijker te zetten.

De Vlaamse minister van Omgeving trekt 8,7 miljoen euro extra uit voor gezondere waterlopen. Dankzij de projectoproep Levend Water ontvangen maar liefst 28 projecten steun om de natuurlijke structuur en kwaliteit van waterlopen te herstellen.

Klimaatverandering dwingt ons om anders na te denken over ons watergebruik. De transitie naar circulair water in Vlaanderen is ingezet. VMM-experte Tania Verhoeve geeft inzicht in de uitdagingen waar we voor staan en welke stappen er in Vlaanderen worden genomen om circulair watergebruik meer in ons DNA op te nemen.

De VMM is gestart met de bouw van een vistrap bij de Rentfortmolen in het Limburgse Bilzen. Dankzij een alternatieve route zullen vissen er opnieuw vrij migreren, wat belangrijk is voor hun voortplanting. Dit is het derde van vijf knelpunten die weggewerkt wordt om doorgang voor vissen op de ganse Demer mogelijk te maken. Voor deze werken werden gronden verworven van de stad Bilzen en aanpalende privé-eigenaars.

De VMM werkt momenteel aan een grondige update van haar rapporteringsomgeving voor waterkwaliteit. Daardoor kunnen we tijdelijk geen actuele cijfers voor 2024 ontsluiten. Vanaf 2 april zijn alle gegevens opnieuw beschikbaar.

Met net iets meer neerslag dan gemiddeld was januari een vrij gewone maand. Op 82% van de meetplaatsen meet de VMM normale, hoge tot zeer hoge grondwaterstanden voor de tijd van het jaar. De 14-daags gemiddelde debieten van de onbevaarbare waterlopen dalen tot een eerder normaal niveau. Het effect van de zeer natte laatste weken van 2023 en de start van 2024 is zo minder zichtbaar.

De kwaliteit van het kraantjeswater in Vlaanderen is goed. Dat blijkt uit de nieuwe cijfers over het kraanwater in 2022. Op basis van de resultaten van de vele jaarlijkse controles aan de kraan en de resultaten van de operationele controle die de waterbedrijven uitvoeren, voldoet de kwaliteit van het drinkwater in Vlaanderen in zeer grote mate aan de opgelegde kwaliteitseisen.

In de prachtige setting van de Abdijsite in Herkenrode lanceerden we op 18 januari samen met het departement Omgeving de nieuwe Green Deal Klimaatbestendige Omgeving.

Value Trading is een goudraffinaderij in de Antwerpse binnenstad. Buurtbewoners waren bezorgd naar de impact van dit bedrijf op hun gezondheid. De stad Antwerpen kwam daarom aankloppen bij de VMM om metingen van de omgevingslucht te laten uitvoeren. Op basis van de VMM-meetcampagne in de zomer van 2023 blijkt dat er geen hoge concentraties zware metalen in neervallend stof zaten.

De VMM meet sinds 2021 de aanvoer van ammoniak uit de lucht tijdens droge periodes. De eerste resultaten van deze nieuwe meettechniek zijn nu beschikbaar. Dankzij de metingen kunnen we de modellen voor stikstofdepositie nog beter controleren. Zo brengen we de druk van stikstof op de natuur beter in kaart.

Met ondertussen 100 sensoren in onze waterlopen meet de VMM continu de temperatuur, het pH-niveau, het zuurstofgehalte, de troebelheid en de conductiviteit. Dit genereert een grote hoeveelheid data die een efficiënte analyse en interpretatie vergen. Met behulp van slimme data-analyse kunnen we sneller en gerichter alarm slaan bij incidenten.

Hergebruik van (afval)water speelt een zeer belangrijke rol in de strijd tegen droogte en waterschaarste. Om dat hergebruik te stimuleren werden een aantal financiële obstakels in de wetgeving heffingen weggewerkt. Meteen werden ook een aantal andere nodige wijzigingen ingevoerd. Door onder andere het optimaliseren van bemonsteringscampagnes, stemden we de heffingen bovendien beter af op het “vervuiler betaalt”-principe. De wijzigingen gingen in vanaf 1 januari 2024.

Steden en gemeenten kunnen hun inwoners beter beschermen tegen de effecten van klimaatverandering door gericht adaptieve maatregelen in te plannen en uit te voeren. Een klimaatbestendig project heeft als doel de gevolgen van klimaatuitdagingen zoals wateroverlast, droogte en hittestress lokaal in te perken. Waar mogelijk slaagt zo’n project er ook in om de impact in de ruimere omgeving te milderen op lange termijn. In hun rol als inrichter van het openbare domein, spelen steden en gemeenten een cruciale rol in de verwezenlijking van een klimaatbestendige leefomgeving. Daarom stimuleert en beloont de VMM klimaatbestendige openbaargroenprojecten voortaan met een label.

In januari starten we met de bouw van een vispassage op de Mark vlakbij de Laermolen in Hoogstraten. Vissen kunnen zo opnieuw stroomopwaarts zwemmen, wat noodzakelijk is voor hun voortplanting. Ook andere fauna en flora in de omgeving profiteren van deze ingreep. Een nieuwe rustplek op de omliggende percelen zorgt voor water- en natuurbeleving.

Na een nat najaar kreeg Vlaanderen er veel regen bovenop rond de jaarovergang. Dit leidde tot erg veel wateroverlast in heel Vlaanderen. Met een goed crisisbeheer hielden we de impact binnen de perken. Toch konden we niet vermijden dat er woningen en bedrijven getroffen werden door de watersnood. Er zijn nochtans instrumenten beschikbaar om onze omgeving beter aan te passen en voor te bereiden op mogelijke overstromingen. Onze VMM-expert Bram Vogels, verantwoordelijke bij het team Watertoets, belicht de mogelijke oplossingen.

Stad Aalst liet de concentratie van NO2, stikstofdioxide, in de lucht door de VMM meten in het centrum van de stad. Uit de metingen blijkt dat de concentratie aanzienlijk is gedaald, met een berekende afname van gemiddeld 16 µg/m³ of 44% in vergelijking met 2018.

De Vlaamse Regering zet opnieuw stappen om Vlaanderen weerbaarder te maken tegen droogte en waterschaarste. Het kent 10 miljoen euro steun toe aan 11 investeringsprojecten die meer water circulair gebruiken en minder water verbruiken. Ze verlagen zo de druk op ons kostbare grond- en oppervlaktewater. De projecten passen in het Vlaams klimaatadaptatieplan en de structurele verankering van de Blue Deal. De Vlaamse Milieumaatschappij coördineert het steunprogramma.

De natte laatste weken van 2023 zorgen voor hoge grondwaterstanden. In 98% van de meetplaatsen registreert de VMM normale, hoge tot zeer hoge grondwaterstanden voor de tijd van het jaar. Het dateert van 2000-2001 dat de grondwaterstanden in de winter nog zo hoog waren. Ook de 14-daags gemiddelde debieten van de onbevaarbare waterlopen zijn op 99% van de meetplaatsen hoog tot zeer hoog.

Onze kantoren zijn gesloten van 23 december tot en met 2 januari. We kijken er alvast naar uit om in 2024 opnieuw jouw oplossingsgerichte partner voor een klimaatbestendige leefomgeving te zijn.

Kraanwater in Vlaanderen wordt geproduceerd uit grondwater of oppervlaktewater. In 2022 werd door de waterbedrijven in totaal 361,6 miljoen m³ ruwwater gewonnen, waarvan 46,3% afkomstig van grondwater en 53,7% van oppervlaktewater. De verhouding tussen grond- en oppervlaktewater als ruwwaterbron bleef tussen 2012 en 2016 ongeveer gelijk. Sinds 2016 daalt het aandeel van grondwater als ruwwaterbron.

De eerste helft van november viel er veel neerslag in Vlaanderen. Vooral de Westhoek werd daarbij zwaar getroffen door wateroverlast. Het provinciaal rampenplan werd afgekondigd en gecoördineerd door de provinciegouverneur. Welke rol speelde de VMM in het beheersen van de crisis? We vroegen het aan onze collega’s Annemie Vermeulen en Maarten Goegebeur. Zij waren voor en achter de schermen actief in de weer tijdens de overstromingen en geven een boeiende inkijk in hoe we de crisis aanpakten.

De klimaatverandering stelt ons op de proef: nattere winters doen de kans op wateroverlast toenemen, in de zomer staan we voor de uitdaging van langere droge periodes. In 31 proefprojecten die de VMM subsidieert, werken bedrijven, (non-profit) organisaties en lokale besturen samen aan nieuwe manieren en technieken om slimmer om te gaan met water. Zo zijn ze beter bestand tegen waterschaarste in droge periodes. Denk je ook na over duurzaam watergebruik in jouw (bedrijfs)activiteiten, in samenwerking met jouw ‘buren’, of bots je op specifieke hindernissen? Deze proefprojecten gingen je al voor en de uitvoerders ervan delen hun inzichten.

Het is momenteel zéér nat in Vlaanderen. In 96% van de meetplaatsen registreert de VMM normale, hoge tot zeer hoge grondwaterstanden voor de tijd van het jaar. Dat is zelfs hoger dan begin december in het zeer natte 2021 (92% normaal, hoog tot zeer hoog). Ook de 14-daags gemiddelde debieten tonen aan dat het zeer nat is. Daar zijn alle waarden normaal, hoog tot zeer hoog.

Op maandag 4 december startte de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) met de afgraving van een deel van het voormalig voetbalveld en randzone ervan in de Frans Smoldersstraat ter hoogte van de Leuvensesteenweg in Zaventem. De rivier de Woluwe, die het terrein flankeert, krijgt zo meer ruimte om gecontroleerd uit haar oevers te treden. Het terrein krijgt een ecologisch waardevolle inrichting met ruimte voor natte natuur, bos en recreatie. Als alle volgens planning verloopt, worden de werken afgerond in april 2024.

Het afgelopen decennium is de luchtkwaliteit in de Gentse agglomeratie en Gentse kanaalzone verbeterd. Zwarte koolstof kent de sterkst dalende trend. De luchtvervuiling gelinkt aan houtverbranding was in 2022 hoger dan de twee jaren voordien. De advieswaarden van de Wereldgezondheidsorganisatie worden overschreden, net zoals in de rest van Vlaanderen. Dat stelt de Vlaamse Milieumaatschappij vast in haar jaarrapport, waarin ook de lage-emissiezone en de evolutie van andere polluenten aan bod komen.

De Vlaamse Milieumaatschappij stelt in Antwerpen een dalende trend vast van vervuilende stoffen in de lucht, maar de concentraties van stoffen gelinkt aan houtverbranding stegen in 2022. Verkeer en verwarmen met hout waren in de Antwerpse agglomeratie de belangrijkste bronnen voor stikstofoxiden, fijn stof en elementair koolstof. De advieswaarden van de Wereldgezondheidsorganisatie worden overschreden in Antwerpen, net zoals in de rest van Vlaanderen. Dat alles blijkt uit het nieuwe rapport van de Vlaamse Milieumaatschappij over de luchtkwaliteit in Antwerpen.

Informatie over milieu en ruimte in Vlaanderen wordt een stuk toegankelijker. Wie bijvoorbeeld emissies van bedrijven of omgevingsinformatie over een specifieke locatie wil opzoeken, kan dat voortaan via het digitale platform Omgevingsinformatie Vlaanderen.

In uitvoering van een nieuw besluit van de Vlaamse Regering werden 26 prioritaire gebieden geselecteerd waarvoor binnen de 2 jaar een peilbesluit moet worden opgemaakt. In zo’n peilbesluit worden duidelijke afspraken gemaakt rond goed peilbeheer op onbevaarbare waterlopen en grachten en worden ze juridisch verankerd. Zo pakken we verdroging aan en houden we het water zoveel mogelijk vast, rekening houdend met de noden van een gebied. De VMM biedt ondersteuning aan de betrokken waterbeheerders.

Tot en met 31 januari 2024 kunnen lokale besturen en rioolbeheerders aanvragen indienen voor subsidies voor de aanleg van gemeentelijke riolering en kleinschalige waterzuiveringsinstallaties.

Het internationale project ‘Clancy’ is bedoeld om geschikte strategieën te vinden voor de bestrijding van de talloze Chinese wolhandkrabben in de Noord-Europese riviersystemen.

Tot voor kort moest je voor een controle van je putwater terecht bij de Vlaamse Milieumaatschappij. Als gevolg van een wijziging in de regelgeving kan je hiervoor voortaan terecht bij je drinkwaterbedrijf.

Zeventien kilometer waterloop en oevers werden de voorbije zeven jaar grondig onder handen genomen in Beringen, Tessenderlo, Diest en Scherpenheuvel-Zichem. De historische verontreiniging van de Winterbeek met zware metalen en zouten werd waar mogelijk weggenomen. De gesaneerde oevers zijn opnieuw proper en ook de eerste positieve effecten van de verbeterde beekkwaliteit zijn al zichtbaar. Wat maakt dit project nu zo uniek? En welke ervaringen nemen we mee naar toekomstige saneringsprojecten? Nik Dezillie, projectcoördinator bij VMM, deelt zijn inzichten.

Het WEISS Geoloket (Water Emission Inventory Support System) kreeg een inhoudelijke update waarbij de nieuwste resultaten uit het WEISS-model beschikbaar zijn. Je kan nu emissies raadplegen voor de jaren 2010, 2012, 2015, 2018, 2020, 2021 en 2022. Het WEISS computersysteem inventariseert zo accuraat mogelijk de locatie en de omvang van vervuilingsbronnen en de routes langs waar de vervuiling zich naar het oppervlaktewater verplaatst.

De voorbije weken is er veel neerslag gevallen. Vooral in West-Vlaanderen leidt dat momenteel tot heel wat wateroverlast. Helaas zullen we ook in de toekomst nog geconfronteerd worden met gelijkaardige situaties, want door de klimaatverandering stijgen de overstromingskansen. Misschien is jouw regio vroeger al getroffen door wateroverlast of krijg je er in de toekomst ook mee te maken. Daarom kunnen burgers ook zelf preventieve maatregelen nemen. De VMM ontwikkelde een nieuwe brochure met concrete tips die je als lokale overheid, aannemer of architect kan delen met bewoners om schade aan hun persoonlijke bezittingen te voorkomen.

17 kilometer waterloop en oevers werden de voorbije 7 jaar grondig onder handen genomen in Beringen, Tessenderlo, Diest en Scherpenheuvel-Zichem. De historische verontreiniging van de Winterbeek met zware metalen en zouten werd waar mogelijk weggenomen. De gesaneerde oevers zijn opnieuw proper en ook de eerste positieve effecten van de verbeterde beekkwaliteit zijn al zichtbaar.

Stedelijke logistiek is verantwoordelijk voor emissies van zowel stikstofoxiden, fijn stof als broeikasgassen. De Vlaamse Regering heeft als doel gesteld om vanaf 2025 in de stadskernen emissieloos te rijden voor belevering. Daarom ondertekende de Vlaamse Milieumaatschappij, samen met Vlaams minister van Mobiliteit en Openbare Werken Lydia Peeters, meerdere Vlaamse administraties, sectororganisaties en andere stakeholders in Brussel de intentieverklaring om een emissievrije belevering van onze steden te realiseren.

Ondanks een droog begin van de maand viel er in de rest van oktober veel regen. De grondwaterstanden stijgen zo verder. In 94% van de meetplaatsen registreert de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) normale, hoge tot zeer hoge grondwaterstanden voor de tijd van het jaar. Alle meetplaatsen van de 14-daags gemiddelde debieten van onze onbevaarbare waterlopen zijn op dit moment normaal, hoog tot zeer hoog.

Een nieuw besluit van de Vlaamse Regering voorziet een aantal belangrijke aanpassingen zodat de toegangsregels voor de lage-emissiezones in Antwerpen en Gent rechtvaardiger en socialer worden. Vanaf 27 april volgend jaar krijgen ook mantelzorgers een vrijstelling om de LEZ binnen te rijden en komen mensen buiten de LEZ voortaan ook in aanmerking voor een sociaal tarief. Verder breidt het nieuwe besluit ook de toegang voor personen met een handicap uit, vervalt de uitzondering voor sommige oldtimers en wordt het pad uitgetekend richting een nul uitstoot binnen de LEZ in 2035.

Gezinnen die in Vlaanderen grondwater of kraanwater van Brabant Water gebruiken, krijgen elk jaar een heffingsbiljet van de VMM. Zo betalen ze mee voor de zuivering van het afvalwater. Sommige gezinnen hebben recht op een sociaal tarief voor de heffing, of een vrijstelling bij het gebruik van een IBA.

In ‘statistieken toepassing algemeen waterverkoopreglement 2022’ geeft de VMM een beeld over waterarmoede in Vlaanderen. Het aantal betalingsuitstellen, herinneringsbrieven, ingebrekestellingen en afbetalingsplannen daalt in vergelijking met vorig jaar. Waterbedrijven sturen nu meer sms’en of mails om te herinneren dat er nog facturen niet betaald werden, dat kan mee een rol spelen.

De rekentool waarmee je de impact van een afvalwaterlozing kan inschatten, is geactualiseerd en op een aantal punten verbeterd. Bedrijven en vergunningsverleners kunnen met de tool een omgevingsvergunning voorbereiden. De tool biedt voortaan ook een samenvattende pdf aan die nodig is voor de aanvraag via het Omgevingsloket.

De Antwerpse haven is een sterk geïndustrialiseerd gebied met veel (petro)chemische bedrijven en 67.000 inwoners. De uitstoot van heel wat stoffen nam over de jaren gevoelig af. Dit wordt weerspiegeld in een betere luchtkwaliteit. Voor sommige polluenten zien we een stagnatie, andere nemen toe ten opzichte van 2021. In het rapport “Luchtkwaliteit in de Antwerpse haven in 2022” maakt de VMM de balans op.

Ter hoogte van de Stationsstraat in Kortemark stroomt de Handzamevaart, lokaal beter bekend als de Krekebeek, voortaan door een gerenoveerde uitstroomconstructie. Afgekalfde wanden bedreigden de aanpalende gebouwen en bij hoogwater was de kans op overstromingen groter. De VMM legde daarom nieuwe waterkeringsmuren en dijken aan en schuinde de oevers stroomafwaarts af zodat water vlotter doorstroomt. Het project zit in haar eindfase.

Ook in Vlaanderen voelen we de effecten van de klimaatverandering. Die nemen de komende jaren alleen maar toe: drogere zomers, nattere winters, meer hittegolven en een stijgend zeeniveau. Ben jij je als lokale overheid of organisatie ook bewust van deze uitdagingen en wil je je omgeving klimaatbestendiger maken? Wil je maatregelen van klimaatadaptatie verkennen, plannen en/of uitvoeren? Dan ondersteunen wij jou hier bij met onze nieuwe dienstverlening: advies en begeleiding van lokale adviseurs klimaatadaptatie.

Sinds 2015 is er een verbod op pesticidengebruik door openbare diensten. Worden er nog pesticiden gebruikt, dan is dat in bepaalde situaties op basis van afwijkingen, bijvoorbeeld bij gevaar voor volksgezondheid of biodiversiteit. In beperkte gevallen is er nog geen economisch haalbaar alternatief en is pesticidevrij beheer een heel dure opdracht.

De Kleine Nete kronkelt terug als vanouds door natuurgebied het Olens Broek-Langendonk in Herentals. Door de rivier vroeger recht te trekken verloor ze haar ecologische waarde en ontstonden vijvers in het landschap. De afgelopen maanden verbond de VMM die vijvers opnieuw met het rechtgetrokken traject. De herstelwerken zorgen voor meer stromingsvariatie, laten de natuur in en rond rivier floreren en voorkomen dat het gebied verder verdroogt.

Gezinnen die in Vlaanderen grondwater of kraanwater van Brabant Water gebruiken, krijgen elk jaar een heffingsbiljet van de VMM. Zo betalen ze mee voor de zuivering van het afvalwater. Sommige gezinnen hebben recht op een sociaal tarief voor de heffing, of een vrijstelling bij het gebruik van een IBA.